تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٤ - تفسير اگر لطف او نبود جنبندهاى بر پشت زمين نبود!

سرانجام اين بحث را با حديثى كه از پيامبر ص در تفسير آيه اخير وارد شده پايان مى‌دهيم:

طبق اين حديث پيامبر ص مى‌گويد: خداوند عز و جل فرموده:" اى فرزند آدم به وسيله اراده و خواست من است كه تو مختار آفريده شده‌اى، و مى‌توانى هر چه را بخواهى براى خودت بخواهى، و به اراده من تو صاحب اراده شده‌اى كه مى‌توانى هر چه را بخواهى براى خويشتن اراده نمايى، با نعمتهايى كه به تو دادم نيرو پيدا كرده‌اى و مرتكب معصيت من شدى، و با قدرت و عافيت من توانستى فرايض مرا انجام دهى، بنا بر اين من نسبت به حسنات تو از خودت اولى هستم، و تو نسبت به گناهانت از من اولى هستى، پيوسته خيرات از سوى من به وسيله نعمتهايى كه به تو داده‌ام واصل مى‌شود و همواره شر و بدى از سوى تو به خودت به خاطر جناياتت مى‌رسد ... من هرگز از انذار و اندرز تو فروگذار نكردم، و به هنگام غرور و غفلت تو را فورا مورد مجازات قرار ندادم" (بلكه فرصت كافى براى توبه و اصلاح در اختيار تو گذاردم) سپس پيامبر ص فرمود اين همانست كه خدا مى‌فرمايد وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى‌ ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ [١]

بارالها! اگر رحمتت شامل حال ما نبود آتشى كه از درون اعمال سوء ما زبانه مى‌كشد ما را در كام خود فرو برده بود، و اگر نور و تابش غفرانت بر قلب‌

[١]" تفسير على بن ابراهيم" مطابق نقل نور الثقلين جلد ٤ صفحه ٣٧٠.