تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٦ - تفسير آسمانها و زمين با دست قدرت او برپاست!

حال كه هيچيك از اين مدارك را در اختيار ندارند پس ستمگران فريبكارى هستند كه در گوش يكديگر سخنان دروغين مى‌گويند.

قابل توجه اينكه منظور از" زمين و آسمان" در اينجا مجموعه مخلوقات زمينى و آسمانى است، و تعبير به خلقت در مورد زمين و شركت در مورد آسمان اشاره به اين است كه شركت در آسمانها بايد از طريق خلقت باشد.

و تعبير به" كتابا" به صورت نكره آن هم با استناد به پروردگار، اشاره به اين است كه در هيچيك از كتب آسمانى كوچكترين دليلى بر مدعاى آنها نيست.

تعبير به" بينة" اشاره به اين است كه دليل روشن را از كتب آسمانى مى‌توان يافت.

تعبير به" ظالمون" بار ديگر تاكيدى است بر اين معنى كه" شرك"" ظلم" و ستم آشكار است.

تعبير به وعده‌هاى" غرور" ناظر به اين است كه بت پرستان اين خرافات و اوهام را به صورت وعده‌هاى تو خالى از يكديگر مى‌گرفتند، و به صورت شايعه و تقليدهاى بى‌اساس بعضى به بعض ديگر القا مى‌كردند.

*** در آيه بعد سخن از حاكميت خدا بر مجموعه آسمانها و زمين است، و در حقيقت بعد از نفى دخالت معبودهاى ساختگى در جهان هستى به اثبات توحيد خالقيت و ربوبيت پرداخته، مى‌فرمايد:" خداوند آسمانها و زمين را نگه مى‌دارد تا از مسير خود منحرف نشوند و زائل نگردند" (إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولا) [١] نه تنها آفرينش در آغاز با خدا است كه نگهدارى و تدبير و حفظ آنها نيز به دست قدرت او است، بلكه آنها هر لحظه آفرينش جديدى دارند، و هر زمان‌

---

[١] جمله" ان تزولا" در تقدير چنين بوده لئلا تزولا- يا- كراهة ان تزولا.