تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٦ - تفسير اينهمه نقش عجب بر در و ديوار وجود!

نژاد نيز تفاوت در ميان رنگها بسيار است، بلكه فرزندان دوقلو هم كه تمام مراحل جنينى را با يكديگر طى كرده، و از آغاز در آغوش هم بوده‌اند با دقت كه نگاه كنيم از نظر رنگ كاملا يكسان نيستند، با اينكه از يك پدر و يك مادر و در يك زمان نطفه آنها منعقد شده و از يك نوع غذا تغذيه كرده‌اند.

گذشته از چهره ظاهرى، رنگهاى باطنى آنها، و خلق و خوهاى آنها، و صفحات و ويژگيهاى آنان و استعداد و ذوقهايشان، كاملا متنوع و مختلف است، تا مجموعا يك واحد منسجم با تمام نيازمنديها را به وجود آورد.

در جهان جنبندگان هزاران هزار نوع حشره، پرنده، خزنده، حيوانات دريايى، و حيوانات وحشى بيابانى وجود دارد كه هر كدام با ويژگيها و عجائب خلقتشان نشانه‌اى از قدرت و عظمت و علم آفريدگارند.

هنگامى كه به يك باغ وحش بزرگ قدم مى‌گذاريم با اينكه بيش از جزئى از هزاران جزء از موجودات زنده جهان در آنجا حضور ندارد چنان مات و مبهوت و مسحور و مجذوب مى‌شويم كه بى‌اختيار لب بستايش خداوندگارى كه اينهمه نقش عجب را بر در و ديوار وجود زده است مى‌گشائيم.

پس از بيان اين نشانه‌هاى توحيدى در پايان به صورت يك جمع بندى مى‌گويد:" آرى مطلب چنين است" (كذلك) [١] و از آنجا كه بهره‌گيرى از اين آيات بزرگ آفرينش بيش از همه براى‌

[١] در اينكه" كذلك" چه محلى از اعراب دارد احتمالات مختلفى داده‌اند، بعضى آن را يك جمله مستقل دانسته كه در تقدير چنين بوده (الامر كذلك) و ما در تفسير همين معنى را انتخاب كرديم، چون جالبتر و مناسبتر است، ولى بعضى آن را به جمله قبل زده‌اند و گفته‌اند: معنى چنين است:" كما ان الثمرات و جدد الجبال مختلف الوانها كذلك الناس و الدواب و الانعام" اين احتمال نيز داده شده كه مربوط به جمله بعد باشد و معنى چنين است" كذلك تختلف احوال العباد فى الخشية".