تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٢ - تفسير آنها راه فرار ندارند

كه پيرامون مشركان لجوج در آيات پيشين گذشت، روى سخن را بار ديگر به پيامبر ص كرده، حال اين گروه را به هنگام گرفتارى در چنگال عذاب الهى مجسم مى‌سازد كه چگونه آنها پس از گرفتارى به فكر ايمان مى‌افتند اما ايمانشان سودى نخواهد داشت.

مى‌فرمايد:" اگر ببينى هنگامى كه فريادشان بلند مى‌شود اما نمى‌توانند فرار كنند، و از چنگال عذاب الهى بگريزند، و آنها را از مكان نزديكى مى‌گيرند و گرفتار مى‌سازند از بيچارگى آنها تعجب خواهى كرد (وَ لَوْ تَرى‌ إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكانٍ قَرِيبٍ‌) [١] در اينكه اين فرياد و فزع و بيتابى مربوط به چه زمانى است؟ در ميان مفسران گفتگو است:

بعضى آن را مربوط به عذاب دنيا يا هنگام مرگ دانسته‌اند، و بعضى آن را مربوط به مجازات روز قيامت.

ولى در آخرين آيه مورد بحث تعبيرى است كه نشان مى‌دهد اين آيات همه مربوط به دنيا و عذاب استيصال، و يا لحظه جان دادن است، چرا كه در آخرين آيه مى‌گويد:" ميان آنها و آنچه مورد علاقه آنها بود جدايى افكنده مى‌شود، همانگونه كه قبل از آن در باره گروه‌هاى ديگرى از كفار اين عمل انجام گرفت".

اين تعبير با عذاب روز قيامت سازگار نيست، چرا كه در آن روز همه يك جا براى حساب جمع مى‌شوند، چنان كه در آيه ١٠٣ سوره هود آمده است‌ ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ" آن روزى است كه همه مردم در آن جمع مى‌شوند، و روزى است كه همه آن را مشاهده مى‌كنند"! و در آيه ٥٠ سوره واقعه مى‌خوانيم: قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ لَمَجْمُوعُونَ إِلى‌ مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ‌

[١]" و لو ترى" جمله شرطيه است و جزاى آن محذوف است، و در تقدير چنين است ... لرأيت امرا عظيما- يا- لعجبت من احوالهم.