کتاب را جلو خود بگذارد و به استنباط احکام الهی بپردازد . البته این روش عمومی و نوعی است ولی همیشه افراد استثنائی پیدا می‌شوند که تمایلی به تفسیر یا حدیث یا معرفت رجال و یا فقه عامه و یا تاریخ نشان می‌دهند ولی معمولا این امور کارهای لازمی شمرده نمی‌شود . این نکته را نباید از نظر دور داشت که علم اصول فقه به وسیله علامه‌ محقق حاج شیخ مرتضی انصاری اعلی الله مقامه الشریف که حقا لقب خاتم‌ المجتهدین درباره‌اش اغراق و مبالغه نیست ، مخصوصا در قسمتهائی مانند آنچه به نام اصول عملیه نامیده می‌شود ، پیشرفت و ترقی شایانی کرده و تقریبا آن را به صورت یک علم و نیمه معقول در آورده است ، مباحثی‌ جذاب و سرگرم کننده پیدا کرده است ، میدان مسابقه و زور آزمائی و تمرین‌ هوش و استعداد شده ، هر چند از زمان شیخ به این طرف این علم جلو نرفته‌ ( با اینکه زمینه جلو رفتنش هست ) ولی شاخ و برگ زیادتری پیدا کرده‌ است . روی هم رفته ترقی و کمالی در این علم پیدا شده و وسعت پیدا کرده‌ و فضلاء طلاب را به خود مشغول ساخته و به همین جهت موجب شده که فضلاء طلاب از سایر شعب علوم اسلامی باز بمانند و مصداق شعر معروف شاعر عرب‌ کردند :

الهت بنی تغلب عن کل مکرمه

قصیده قالها عمرو بن کلثوم

انصراف از سایر شعب علوم اسلامی از یک طرف و جذابیت و سرگرم کنندگی‌ علم اصول از طرف دیگر ، منشا پیدایش عادتی در میان فضلا و اهل نظر شده‌ که می‌توان نام او را عادت " مساله سازی "