جهان . حد و مرتبه یکی است منتها برخورداری این جهان محدود است ، ما عبادت می‌کنیم برای اینکه در جهان دیگر متمتع و برخوردار بشویم و مقصودمان از تمتع و برخورداری همین نوع برخورداریهائی است که در دنیاست‌ منتها آنجا کاملتر و بیشتر است ، حور است و قصور و گلابی و سیب و . . .
اگر چنین بگوئیم ، در واقع کمال انسان را از حد حیوانی بالاتر نبرده‌ایم‌ . البته انسان را موجود قابل بقا در جهان دیگر دانسته‌ایم ولی حیوانی که‌ در جهان دیگر هم می‌تواند به زندگی حیوانی خود ادامه دهد ، و کمال دیگری‌ برای انسان نیست .
این عبادت به تعبیر امیرالمؤمنین علیه السلام عباده الاجراء یا عباده‌ العبید است ولی عباده الاحرار نیست . عباده الاحرار هرگز وسیله اینگونه‌ برخورداریها نیست کما اینکه وسیله رهایی از آلام مادی و جسمانی هم نیست‌ . می‌فرماید : « ان قوما عبدوا الله طلبا للجنه فتلک عباده الاجراء و ان‌ قوما عبدوا الله خوفا فتلک عباده العبید و ان قوما عبدوا الله شکرا له ( حباله ) فتلک عباده الاحرار » [١] اگر عبادت را به نحو عبادشالاحرار بدانیم ، مساله برمی‌گردد به اینکه کمال انسان بالاتر است از حد مشتهیات‌ حیوانی ولو در جهان دیگر برای انسان تامین شود ، بلکه در حد عبادتهای " شاکرانه " و " محبانه " و " عاشقانه " است . و آنوقت " پرستش " مفهومی برابر مفهوم عشق نسبت به حقیقت پیدا می‌کند و خدا یک وسیله برای‌ زندگی انسان ولو در آخرت نیست ، بلکه خودش حقیقت و مطلوب حقیقی‌ می‌گردد : « یا ولی المؤمنین یا غایه آمال العارفین »

[١] نهج البلاغه ، حکمت ٢٢٩ رجوع شود به پاورقی صفحه . ١٣٤