با طلوع اسلام توام است . قرن اول و دوم دوره آمادگی و رنسانس است و قرن سوم و چهارم و پنجم دوره شکوفا شدن ، هر چند بسیاری از علوم اسلامی در همان قرن اول و دوم بارور شد و ثمرات اولیه خویش را تحویل داد .
سرجان ملکم انگلیسی با کمال بی‌انصافی و تعصب دو قرن اول هجری را از نظر ایرانیان دوره رکود علمی و معنوی معرفی می‌کند [١] و حال آنکه این‌ در قرن به قول ادوارد براون از نظر علمی و معنوی از پر خورشترین ازمنه‌ تاریخ ایران است . م ا اگر وضع فکری و علمی ایرانیان را در این دو قرن‌ با قرون ما قبل اسلام مقایسه کنیم که در چه رکود و سکون و سکوتی بود می‌بینیم که ایرانیان در این دو قرن از لحا ظ فکری و علمی و فرهنگی جنبش‌ و تحرک بی‌سابقه‌ای پیدا کرده‌اند . [٢] . البته اوج و کمال این جنبش در قرن سوم و چهارم و پنجم هجری رخ نمود .
یکی از جنبشها و نهضتهائی که از همان قرن اول هجری در میان عموم‌ مسلمانان اعم از سنی و شیعی ، ایرانی و غیر ایرانی پدید آمد در زمینه‌ مسائل فقهی بود .
مسلمانان از ابتدا که به اسلام ایمان آوردند خود را با دینی مواجه دیدند که مقررات زیادی در زمینه‌های مختلف زندگی اعم از فردی

[١] تاریخ ادبیات ادوارد بر او جلد اول صفحه ٣٠٢ و . ٣١٢ ادوارد بر او شخصا تصریح می‌کند که من خودم را از این اشتباه بر کنار می‌دارم . [٢] برای توضیح بیشتر این مطلب به کتاب " خدمات متقابل اسلام و ایران " تالیف نگارنده مراجعه شود .