تکامل اجتماعی انسان - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤
است ، یک کودک اگر از نظر عضوی ناقص به دنیا بیاید ناتمام به دنیا آمده است ولی اگر از نظر اعضا و جهازات ، تمام به دنیا بیاید تازه ناقص است و باید مراحل تکامل را با تعلیم و تربیت طی بکند . یعنی پلههای تعلیم و تربیت برای این کودک تعالی است ، درجات و پلهها را بالا رفتن است . تا اینجا بحث ما درباره تعریف تکامل و فرق میان تکامل اجتماعی و تکامل طبیعی بود . حال میپردازیم به سایر مسائلی که در این باره مطرح است که میتوان آنها را در سه پرسش مطرح کرد : ١ - آیا بشر در زندگی اجتماعی در طول تاریخ خود تکامل و تعالی پیدا کرده است یا نه ؟ . ٢ - آیا جامعه بشر در آینده متکامل است و رو به تکامل میرود ؟ . ٣ - اگر رو به تکامل میرود آیا آن جامعه ایده آل و به تعبیر افلاطون ، آن مدینه فاضله بشریت چگونه است و چه مشخصاتی دارد ؟ . ما تاریخ را تا اینجا که آمدهایم میتوانیم بشناسیم اما آینده را چطور ؟ آیا نسبت به آینده باید چشمهایمان را ببندیم و بگوئیم تاریخ جبرا حرکت میکند و رو به تکامل است ؟ در طبیعت زمان تکامل است ؟ کشتی زمان جبرا و بدون آنکه انسان کوچکترین دخالتی و کوچکترین مسئولیتی داشته باشد ، رو به تکامل است نظیر تکامل طبیعی که قبلا اشاره شد ؟ و در گذشته هم انسانها به عنوان یک عده موجودات آزاد و مختار و صاحب مسئولیت و دخیل ، نقشی نداشتهاند ؟