و صریح الفاظ روایات خود گرفته بودند و حتی حاضر نبودند لفظی تغییر کند . کار جمود به آنجا کشیده شده بود که اگر لفظی به جای لفظ دیگر قرار می‌گرفت در شگفت می‌شدند و فهمشان از درک آن معنی کوتاهی می‌کرد " . کتاب مبسوط شیخ طوسی یک کتاب تفریعی و اجتهادی است . ظاهرا اولین‌ کتاب فقهی تفریعی است که فروعی در آن طرح و حکم آنها از اصول استخراج‌ شده است . کلام شیخ در مبسوط می‌رساند که شیعه در عصر شیخ یک دوره جمودی‌ را در فقه طی می‌کرده است .

شجاعت ادبی

شیخ طوسی در عصر خود نیاز به تحولی در فقه و اجتهاد را احساس می‌کند و مانند موارد مشابه ، بر آوردن چنین نیازی بدون ( به اصطلاح امروز ) سنت‌ شکنی و جریان بر خلاف عادت مالوف میسر نیست . بنابر این شجاعت عقلی و ادبی ضرورت می‌یابد و شیخ با شجاعتی که مخصوص شخصیتهای برجسته‌ای از طراز خود اوست با نوشتن کتاب مبسوط چنین گامی را برمی‌دارد و فقه و اجتهاد شیعه را وارد مرحله جدیدی می‌کند . شیخ با این عمل خود اولا ثابت کرد که از ضمیری آگاه برخوردار است و نیاز عصر خویش را درک می‌کند . ثانیا ثابت کرد که از موهبت شجاعت عقلی و ادبی بهره‌مند است ، او از کسانی نیست که فقط نیاز را احساس کند ولی جرئت اقدام را نداشته باشد ، با جرات و جسارتی کم نظیر این گام خطیر را برمی‌دارد .