تکامل اجتماعی انسان
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص

تکامل اجتماعی انسان - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥

ثقیل باشد که آخر ، عبادت چه فایده‌ای برای خدا دارد ؟ که نمی‌تواند برای‌ او فایده‌ای داشته باشد . و چه فایده‌ای برای بشر دارد که بشر خلق بشود که‌ خدا را عبادت کند . ولی بهر حال قرآن این مطلب را در کمال صراحت ذکر کرده ، یعنی عبادت را به عنوان غایت خلقت ذکر نموده است .
قرآن در بعضی از آیات برعکس این نظر که آخرت را امری طفیلی می‌شمرد ، می‌گوید : اگر قیامتی نباشد خلقت عبث است ، یعنی آنرا به منزله غایت‌ بیان کرده است . و این منطق در قرآن زیاد تکرار شده است : " « افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لا ترجعون »" [١] .
آیا گمان کردید که شما را به عبث خلق کردیم ؟ عبث چیزی را می‌گویند که‌ غایت حقیقی ندارد ، در مقابل حکمت ، یعنی حکمت در خلقت شما نیست ؟ غایت حکیمانه‌ای نیست ؟ پس این خلقت عبث و بیهوده و پوچ است ؟ و عطف بیانش آنکه : " « و انکم الینا لا ترجعون » " و اینکه شما بما رجوع نمی‌کنید ؟ یعنی اگر بازگشت به خدا نباشد خلقت عبث است . قرآن در آیات مکرر مسئله قیامت را با مسئله به حق بودن و باطل نبودن خلقت ، لغو و بازی نبودن خلقت توام و در واقع استدلال کرده است . یک استدلال که‌ قرآن درباره قیامت دارد استدلال به اصطلاح لمی است یعنی به دلیل اینکه‌ این عالم خدائی دارد و این خدا کار عبث نمی‌کند و کار او به حق است و باطل و بازیچه نیست و خلقت ، چنین خالق حکیمی دارد ، رجوع


[١] سوره مؤمنون آیه ١١٥ ( آیا پنداشتید که ما شما را عبث آفریده‌ایم و شما بسوی ما بازگشت نخواهید کرد ؟ )