تکامل اجتماعی انسان - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٩

که چیز دیگری است [١] . انسان از امور اعتباری و قراردادی فقط به‌ عنوان یک وسیله می‌تواند استفاده بکند مثلا فرض کنید فردی از کشور دیگری‌ به ایران آمده است ما می‌توانیم به او طبق قرارداد ، اعطای ایرانیت‌ بکنیم و شناسنامه ایرانی به او بدهیم یعنی به حسب قرارداد او را جزء خودمان قرار بدهیم و از تمام حقوقی که مردم کشورمان دارند بهره‌مند کنیم .
اینطور قرارداد ، یک وسیله است ، امر اعتباری است ، فقط همینقدر ارزش‌ دارد که می‌تواند وسیله برای یک امر عینی قرار بگیرد . ولی امر اعتباری‌ نمی‌تواند برای انسانی که آن را اعتبار و فرض کرده هدف واقع شود . مثل‌ اینست که یک انسان چه زن و چه مرد می‌خواهد همسرش زیبا باشد ، حالا یک‌ همسر زشتی دارد ولی بگوید من اعتبار کردم که تو زیبا هستی ، بعد هم او را مانند یک زیبا دوست داشته باشد ، چنین چیزی نمی‌شود . این مثل کار بت‌پرستها است که بت را خلق می‌کردند و بعد می‌پرستیدند . قرآن می‌گوید : " ای بشر تو چطور چیزی را که خودت خلق کرده‌ای ، خودت تراشیده‌ای ، هدف‌ قرار می‌دهی « ا تعبدون ما تنحتون »( معبود یعنی هدف ) هدف انسان باید در ماوراء فرض و اعتبار انسان واقعیت داشته باشد . انسان که نمی‌تواند برای خودش یک چیزی را فرض کند که هدف است ، بعد هم آن ، با فرض او بشود هدف واقعی . ارزش امر اعتباری فقط در حدود وسیله واقع شدن و وسیله‌ قرار گرفتن است