برابر جریانهای مخالف است . اینرا شاید شما هم تجربه کرده باشید ، من‌ تجربه دارم : در یک ده ، در یک قصبه که از یک عده مردم همسطح بوجود آمده است ، اگر یک فرد فاسد باشد در حد این است که مثلا دروغ می‌گوید .
آدم خوبش هم در سطح بالا پرورش پیدا نمی‌کند " ز آب جزء ماهی خرد خیزد " ولی در محیطهایی که جریان مخالف زیاد است ، همانطور که قربانی زیاد است افراد تکامل یافته هم بوجود می‌آیند . من در حدودی که تجربه دارم‌ یعنی محیط دهات را طی کرده‌ام ، محیط خیلی شهرستانها را طی کرده‌ام ، در محیط تهران هم بوده‌ام ، معتقدم که در عین اینکه محیط تهران شاید فاسدترین‌ محیطهای ایران از نظر اخلاقی باشد [١] ، پاکترین و کاملترین افرادی هم‌ که من در عمرم دیده‌ام در همین تهران آلوده به فساد دیده‌ام . اگر بنا بشود که سیر و حرکت جامعه همیشه به طرف صلاح باشد ، مثل رودخانه‌ای می‌شود که‌ جریان دارد و یک آدم همین مقدار که خودش را در رودخانه‌ای که جریان دارد بیندازد به حالت یک مرده هم که خودش را روی آب در بیاورد ، آب او را می‌برد . این ، هنر نیست . هنر آنوقت است که انسان برخلاف جریان آب‌ شنا بکند ، یعنی کمالش آنوقت در آنجا صورت می‌گیرد .

[١] البته باید توجه داشت که سخنرانی در زمان ستم شاهی ایراد شده است.