است که در عراق مکتب رای و قیاس به وسیله ابوحنیفه پیشوای معروف یکی‌ از فرقه‌های اهل تسنن پایه گذاری شد و برای قبول و سندیت حدیث شرائط زیادی قائل شدند و میدان فعالیت بدست رای و قیاس افتاد . در حجاز گذشته از ائمه اهل بیت علیهم السلام که عمل به قیاس را باطل‌ می‌دانستند ، فقهاء عامه از قبیل مالک بن انس و شاگردانش نیز با قیاس‌ میانه خوبی نداشتند و چون فقهاء عراقی یعنی ابوحنیفه و اتباعش در مسائل‌ فرضی خویش با کلمه " ارایت " شروع می‌کردند ، فقهاء حجاز آنها را " ارایتیون " می‌خواندند . در بعضی از احادیث ما نیز اشاره به این جریان‌ هست و بعضی از ائمه فرموده‌اند : " ما اهل ارایت نیستیم " . البته بحث در این مطلب از جنبه نظری که آیا روش متاخرین صحیح است‌ یا نه از حدود این مقاله خارج است . آنچه گفته شد فقط به منظور مقایسه‌ بین روش فقهی شخصیت بزرگی است که موضوع مقاله ما است با روش فقهی که‌ غالب متاخرین دارند . معظم له عملا اینچنین نبود . اولا همان طوری که اشاره کردم به تاریخ فقه آشنا بود و سبک فکرهای‌ مختلف قدما و متاخرین را می‌شناخت و بعضی را تایید و نسبت به بعضی‌ انتقاد داشت و آنها را عامل انحراف فقه می‌دانست . ثانیا بر حدیث و رجال حدیث تسلط کامل داشت ، طبقات روات و محدثین‌ را کاملا می‌شناخت و خود یک طبقه‌بندی مخصوصی کرده بود که بی سابقه بود ، با یک نگاه به سند حدیث اگر خللی در