در خطبه ٨٥ نهج البلاغه که با جمله : « عباد الله ، ان من احب عباد الله عبدا اعانه الله علی نفسه » آغاز می‌شود جمله‌ای هست که مفید همین‌ مطلب است . علی علیه‌السلام در قسمت اول این خطبه صفات و مشخصات عالم‌ ربانی را و در قسمت دوم آن مشخصات عالمان بی عمل و خیالبافان را ذکر می‌کند [١] . علی علیه‌السلام از جمله صفات عالمان ربانی این صفت را بیان می‌کند : « قد نصب نفسه لله سبحانه فی ارفع الامور من اصدار کل وارد علیه و تصییر کل فرع الی اصله » . یعنی در مقام اخلاص و به سبب اخلاص‌ نیت و افاضه حکمت بر او بدانجا رسیده است که خود را در مرتفع ترین‌ قله‌ها قرار داده است ، در این مقام مرتفع قرار گرفته که هر مشکلی و مساله غامضی بر او وارد شود جواب و حل آن مساله را صادر می‌کند و هر فرعی‌ را به اصل خود برمی‌گرداند .
از مجموع آنچه گفتیم معلوم شد که مخالفت ائمه اهل بیت با قیاس بر اساس دعوت به جمود و " ظاهریت " نبوده است ، بلکه بر این اساس‌ بوده است که نیازی به تشریعات من عندی نیست ، آنچه بدان نیاز است و باید جولانگه عقل و علم و فکر علما قرار گیرد اجتهاد و استنباط و استخراج‌ فروع از اصول و رد فروع بر اصول و بالاخره تطبیق صحیح کلیات اسلامی بر قضایا و حوادث است که هیچگاه متوقف نمی‌شود و تحت حصر نمی‌آید و به تبع‌ وسعت ابعاد مکانی

[١] سید رضی عنوان خطبه را چنین ذکر می‌کند : " و هی فی صفات المتقین‌ و صفات الفساق " ولی تدبر کامل در خطبه نشان می‌دهد که در توصیف علمای‌ ربانی و عالمان بی عمل است .