تکامل اجتماعی انسان - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٧
در قرآن کریم بیان شده است ، بلکه مقصود اینست که خطوط اصلی حیات بشر در جمیع شؤون اعم از عبادات و اخلاقیات و اجتماعیات در این کتاب کریم رسم شده است و سنت که به وسیله پیغمبر اکرم و ائمه اطهار بیان میشود بیان و تشریح همانها است . به هر حال مقصود از همه اینگونه تعبیرات اینست که کلیات اسلامی که در کتاب و سنت آمده است ، به نحوی است که قدرت " انطباق " بر تمام فروع غیر متناهیه را دارد ، و آن چیزی که مورد نیاز است قیاس و تشریع در کنار تشریع الهی نیست ، آن چیزی که مورد نیاز است قوه اجتهاد و استنباط یعنی قوه تطبیق اصول بر فروع و رد فروع بر اصول است . معجزه فقه اسلامی در اینست که کلیات آن قابلیت انطباق بر همه موارد را دارد بطوری که در همه موارد ضامن مصالح عالیه انسان است . ائمه علیهم السلام در کمال صراحت این مطلب را ادا کردند . در حدیث معروفی که جوامع حدیث از جامع بزنطی نقل کردهاند فرمودهاند : « علینا القاء الاصول و علیکم التفریع ( یا علیکم ان تفرعوا ) » یعنی وظیفه ما اینست که اصول و کلیات را بیان کنیم و وظیفه شما است که فروع و شاخهها را از این اصول استخراج و استنباط کنید . به عبارت دیگر وظیفه شما اجتهاد و استنباط است . این ادریس حلی که از اکابر صاحبنظران فقهاء شیعه است و حریت رای خاصی دارد ، با اینکه خبر واحد را نمیپذیرد و به آن عمل نمیکند ، این حدیث را در مستطرفات کتاب سرائر به عنوان اصل مسلم آورده است و از اینجا معلوم میشود که این اصل در میان شیعه و در فقه شیعه از مسلمات بوده است .