تکامل اجتماعی انسان - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧١

معنی را یادآوری می‌نماید . رسول اکرم اولین شخصی است که مسلمین را به‌ سوی تعمق و اجتهاد و استخراج سوق داد . رسول اکرم با بیانات زیبای خود به مسلمین گوشزد کرد که کتاب و سنت استعداد پایان ناپذیری برای درک‌ معانی تازه به تازه و نو به نو دارد ، او درباره قرآن کریم فرمود : ² ظاهره انیق و باطنه عمیق ، له تخوم و علی تخومه تخوم لا تحصی عجائبه و لا تبلی غرائبه » [١] : ظاهر قرآن زیبا و باطن آن ژرفا است ، او را حدی‌ است و فوق آن حد حد دیگر است ، شگفتیهای آن بر شمرده نمی‌شود و تازگیهای‌ آن کهنه نمی‌گردد .
رسول اکرم درباره خودش و سخنان خودش فرمود : « اوتیت جوامع الکلم » [٢] : سخنان جامع و در بر گیرنده به من داده شده است . و هم آن حضرت‌ بیان لطیفی در همین زمینه دارد . در حدیث معروفی که در حجه الوداع ایراد فرموده است و شیعه و سنی بالاتفاق آنرا نقل و روایت کرده‌اند فرمود : « نضر الله عبدا سمع مقالتی فوعاها و بلغها من لم یسمعها فرب حامل فقه‌ غیر فقیه و رب حامل فقه الی من هو افقه منه » [٣] یعنی خداوند شاد و خرم‌ کند کسی را که سخن مرا بشنود و آنرا به کسی که آنرا نشنیده است برساند .
همانا بسیارند کسانی که سخن پر معنی با خود دارند ولی خود دارند ولی خود ، آنرا فهم عمیق نمی‌کنند و چه بسا کسانی که چنان سخنی را از بردارند و فهم عمیق می‌کنند ولی وقتی که به دیگری