جهاد یعنی استفراغ وسع و به عبارت دیگر : بکار بردن منتهای همت و نیرو . با این تفاوت که کلمه جهاد غالبا برای بکاربردن منتهای کوشش در برابر دشمن به کار برده می‌شود و کلمه اجتهاد برای به کار بردن منتهای کوشش در فهم احکام از کتاب و سنت استعمال می‌گردد . انتخاب این کلمه نیز می‌رساند که علماء اسلام زمینه را آنقدر عمیق و وسیع می‌دانستند که بذل‌ قسمتی از نیرو را کافی نمی‌شمردند ، بذل تمام نیرو را لازم می‌دانستند . کلمه دیگری که به کار می‌بردند کلمه " استنباط " است . این کلمه نیز حکایت می‌کند که علماء اسلامی احساس خاصی در مورد درک احکام داشته‌اند . کلمه استنباط به معنی بیرون کشیدن آب از زیر زمین است . علماء اسلام‌ توجه کرده بودند که در زیر قشر ظاهر الفاظ جریان زیرزمینی آب زلال معانی‌ است . هر عامل آشنا با زبان عربی و دستور زبان عربی حق ندارد ادعا کند که با مراجعه به کتاب و سنت قادر است قوانین و مقررات اسلامی را اکتشاف کند ، فن و هنر مخصوص ضرورت دارد : هنر استنباط ، هنر استخراج‌ آبهای زیر زمینی از زیر قشر ظاهری . غزالی در " المستصفی " تعبیر لطیفی‌ دارد . او ادله را " شجره " و احکام را " ثمره " و عمل اجتهاد را که‌ استخراج احکام است از ادله ، " استثمار " می‌خواند . حقیقت اینست که این توجه که برای علماء اسلام پیدا شد از ناحیه خودشان‌ نبود ، پیش از همه خود قرآن کریم و پس از قرآن ، رسول اکرم مردم را به‌ این حقیقت متوجه کردند . قرآن کریم که دعوت به تدبر در آیات قرآنی و تفکر در آنها می‌کند در حقیقت همین