و اجتماعی و اعم از عبادات و معاملات و حقوق مدنی و خانوادگی و غیره‌ دارد . در حدود پانصد آیه از قرآن مجید آیات الاحکام است . از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و همچنین از عترت طاهرین او روایات فوق‌ العاده فراوانی در زمینه احکام وارد شده است . لهذا مسلمین وظیفه اولیه‌ خود می‌دانستند که تکالیف خود را از نظر اسلامی در مسائل مختلف بدانند . عامه مردم به علما مراجعه می‌کردند و علما به ائمه دین و به قرآن و آثار . و از مجموع اینها از صدر اسلام " تفقه " و افتاء بوجود آمد و مقدمات‌ تکون علم " فقه " فراهم شد .

کتاب و سنت از دیدگاه فقهاء اسلامی

نکته جالب اینست که کلماتی که علما در زمینه استخراج احکام اسلامی از کتاب و سنت بکار برده‌اند نشان می‌دهد که این دانشمندان از اول فهمیده‌ بودند که یک نظر ساده و فهم عامیانه کافی نیست که روح و عمق تعلیمات‌ اسلامی در این زمینه مانند هر زمینه دیگر ادراک شود بلکه نیاز به تعمق و غور و فهم عمیق است . آنها کلمه " فقه " را به عنوان نام این علم‌ انتخاب کردند که معنی غور کردن و به اعماق رسیدن را می‌دهد . راغب‌ اصفهانی در " مفردات غرائب القرآن " می‌گوید : " الفقه هو التوصل الی علم غائب بعلم شاهد " یعنی فقه اینست که با وسیله قرار دادن یک دانش آشکار به یک دانش ناآشکار پی برده شود . آنها عمل تفقه را اجتهاد نامیدند که با جهاد به یک معنی است .