تکامل اجتماعی انسان - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٤

سعدی در بوستان این مطلب را تا اندازه‌ای خوب بیان کرده است . تفاوت‌ بینش حکیم و عارف را درباره خدا بیان می‌کند ، می‌گوید :

ره عقل جز پیچ در پیچ نیست

بر عارفان جز خدا هیچ نیست

بعد برای توضیح " جز خدا هیچ نیست " که آیا همه خدا هستند یا اینها نیستند و فقط اوست ، می‌گوید :

توان گفتن این با حقیقت شناس

ولی خرده گیرند اهل قیاس

که پس آسمان و زمین چیستند ؟

بنی آدم و دیو و دد کیستند ؟

بعد جواب می‌دهد که اینها باهم منافات ندارد ، می‌گوید :

پسندیده پرسیدی‌ای هوشمند

جوابت بگویم درایت پسند

که خورشید و دریا و کوه و فلک

بنی آدم و دیو و جن و ملک

همه هر چه هستند از آن کمترند

که با هستیش نام هستی برند

اگر او هست اینها چیزی نیست . « قل الله ثم ذرهم » [١] همینکه‌ بگوئی الله ، ذرهم به دنبالش می‌آید . محال است که کسی الله را الله‌ شناخته باشد و بتواند به قطب دیگری متمایل شود و اصولا چیز دیگری را در مقابل او ، قطب فرض کند .
این است که از نظر اسلام خدا بالاتر است از حد تشبیه به یک صانع ، بلکه چیزی و صانعی است که اگر او حقیقت است دیگر چیزی را نمی‌شود در برابرش حقیقت شمرد . اینقدر عظیم و بزرگ است ! بنابراین در اسلام‌ ایمان به حقیقتی که دیگر چیزی را نمی‌شود در برابرش حقیقت شمرد مطرح‌ است .

---

[١] سوره انعام آیه . ٩١ بگو ( آنکه کتاب و رسول فرستد ) خداست ، آنگاه ( پس از اتمام حجت ) آنان را بگذار .