" توحید " چنین خاصیتی دارد که از طرفی پایه و مایه فلسفه جهان بینی‌ است و نوعی دید و بینش درباره هستی و وجود است و از طرف دیگر نوعی‌ آرمان و ایده است که کلمه " لااله الا الله " در جمله نفی لااله مفهوم‌ ایده بودن و در جمله اثبات الا الله مفهوم اصل بودن توحید در هستی را بیان می‌کند . قدمای ما تعبیری دارند ، می‌گویند توحید بر چند قسم است : توحید در ذات ، توحید در صفات ، توحید در افعال و توحید در عبادت .
توحید در ذات یعنی اعتقاد به توحید ذاتی که " « لیس کمثله شی‌ء » " خداوند مثل و مانند و شریک ندارد . توحید در صفات یعنی ذات او مغایر با صفات و نیز صفتی مغایر با صفت دیگر نیست . در عین بساطت و وحدت ، همه کمالات را به نحو بساطت و وحدت دارد . و همچنین توحید افعالی . همه‌ اینها یک سلسله اندیشه‌های نظری و فلسفی مانند است که او چنین است .
ولی در عین حال توحید در عبادت هم هست . او که چنین است باید پرستش‌ بشود ، لایق پرستش است و پرستش او در عمق روح و روان بشر ریشه دارد " « ا فغیر دین الله یبغون و له اسلم من فی السموات و الارض »" [١] .

[١] سوره آل عمران آیه ٨٣ ( آیا غیر دین خدا را می‌جوئید و حال آنکه هر که در آسمانها و زمین است خواه و ناخواه مطیع فرمان او است ) .