کرده است و دوره به دوره هم آنرا از طریق تعلیم و تعلم منتقل کرده است‌ ، نه از طریق وراثت . تکامل طبیعی بدون اختیار و اکتساب انسان رخ داده‌ است و با یک سلسله قوانین ارثی دوره به دوره طی شده است . ولی تکامل‌ اجتماعی یا تاریخی انسان چون اکتسابی است و به دست خود انسان بوجود آمده است انتقالش از نسلی است و به دست خود انسان بوجود آمده است‌ انتقالش از نسلی به نسلی و از دوره‌ای به دوره‌ای و احیانا از منطقه‌ای به‌ منطقه‌ای ، بوسیله تو ارث نبوده و امکان هم نداشته است بلکه بوسیله‌ تعلیم و تعلم و یاد دادن و یاد گرفتن ، و در درجه اول بوسیله فن نوشتن‌ انجام شده است که می‌بینیم قرآن کریم هم به قلم و ابزارهای نوشتن قسم‌ می‌خورد : " « ن و القلم و ما یسطرون » [١] " و یا : " « اقرا باسم‌ ربک الذی خلق ٠ خلق الانسان من علق ٠ اقرأ و ربک الاکرم ٠ الذی علم‌ بالقلم »" [٢] .
خدای بزرگوار تو همان است که قلم بدست گرفتن را به انسان آموخت یعنی‌ استعداد پیشرفت در تکامل تاریخی و تکامل اجتماعی به انسان داد .
در اینکه جامعه بشر از بدو پیدایش ، از زمانی که شروع کرده است به‌ ایجاد تمدن ، رو به پیشرفت و رو به تکامل بوده است تقریبا جای بحث‌ نیست . همه ما می‌دانیم که همانطوری که تکامل طبیعی تدریجا رخ داده است‌ ، تکامل اجتماعی هم تدریجا رخ داده است با

[١] سوره قلم آیه یک : " نون ، قسم به خامه و آنچه می‌نویسد " . [٢] سوره علق : " بخوان به نام پروردگارت که بیافرید ، انسان را از خون بسته بیافرید ، بخوان و پروردگارت ارجمندتر است ، همانکه به وسیله‌ قلم بیاموخت " .