به عقيده جمعى از مفسّران به معنى قبل از مرگ است، در حالى كه اطلاق كلمه «قريب» به اين معنى كه گاه پنجاه سال يا بيشتر طول مى‌كشد مناسب به نظر نمى‌رسد، رواياتى را هم كه طرفداران اين نظريّه به آن استدلال كرده‌اند اشاره‌اى به تفسير اين آيه ندارد، بلكه بيان مستقل و جداگانه‌اى است. (دقّت كنيد)

ولى بعضى ديگر آن را به معنى زمان نزديك به گناه گرفته‌اند- يعنى بزودى از كار خود پشيمان شود و به سوى خدا باز گردد؛ زيرا توبه كامل آن است كه آثار و رسوبات گناه را بطور كلّى از روح و جان انسان بشويد و كمترين اثرى از آن در دل باقى نماند و اين در صورتى ممكن است كه در فاصله نزديكى (قبل از آن كه گناه در وجود انسان ريشه بدواند و به شكل طبيعت ثانوى در آيد) از آن پشيمان شود؛ در غير اين صورت، غالباً اثرات گناه در قلب و جان انسان باقى خواهد ماند. پس توبه كامل توبه‌اى است كه بزودى انجام پذيرد و كلمه «قريب» از نظر لغت و فهم عرف نيز با اين معنى تناسب بيشترى دارد.

***

در هفتمين و آخرين آيه مورد بحث، در مورد مسأله زكات و آثار آن دستور مى‌دهد «از مؤمنان زكات بگير!»

(خُذْ مِنْ امَوالِهِمْ صَدَقَةً)

سپس در ادامه اين بيان به آثار اخلاقى و معنوى زكات اشاره كرده مى‌فرمايد: «تو با اين عمل، آنها را پاك مى‌كنى، و نموّ و رشد مى‌دهى!»

(تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيْهِمْ بِها)

آرى! پرداختن زكات آنها را از دنيا پرستى و بخل و امساك، پاك مى‌كند و نهال نوعدوستى و سخاوت و توجّه به حقوق ديگران را در نهاد آنان پرورش مى‌دهد.

اضافه بر اين، مفاسد و آلودگيهايى كه در جامعه به خاطر فقر و محروميّت به وجود مى‌آيد، با انجام اين فريضه الهى بر چيده مى‌شود و صحنه اجتماع از آن پاك مى‌گردد؛ بنابراين زكات، هم رذائل اخلاقى را از ميان مى‌برد و هم زكات دهنده را به فضائل اخلاقى آراسته مى‌كند، و اين همان چيزى است كه ما در اين بحث به دنبال آن هستيم؛ يعنى، تأثير عمل نيك و بد در پرورش فضائل و رذائل اخلاقى.

همين تعبير به صورت ديگرى در آيه حجاب به چشم مى‌خورد؛ مى‌فرمايد:

«وَ اذا سَئَلْتُمُوهُنَّ مَتاعاً فَاسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ ذلِكُمْ اطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ؛

هنگامى‌