اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٠ - ٣- روش ديگر

باشد و بكوشد خود را به صفات آنان نزديك سازد.)

٦- در آستانه سر منزل مقصود، در اين بخش اشاره به اين معنى مى‌كند كه انسان داراى سه عالم است: ١- عالم حسّ و طبيعت ٢- عالم خيال و مثال ٣- عالم عقل و حقيقت.

عالم حسّ و طبيعت يكپارچه ظلمت است و تا از آن نگذرد به عالم مثال كه عبارت از عالمى است كه حقايق آن داراى صورتند و عارى از مادّه نمى‌رسد.

و تا از عالم مثال نگذرد به عالم عقل نمى‌رسد؛ و منظور از عالم عقل، عالمى است كه حقيقت و نفس انسان در آن عالم، نه مادّه دارد و نه صورت؛ و هنگامى كه به عالم عقل رسيد و نفس خويش را خالى از مادّه و صورت شناخت، به معرفت پروردگار دست مى‌يابد؛ و مصداق‌

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ» [١]

مى‌شود. [٢]

٣- روش ديگر

در رساله «لقاءاللّه» عالم و محقّق بزرگوار، آقاى مصطفوى، برنامه ديگرى براى اين سير و سلوك الهى ذكر شده است.

در اين رساله كه رساله جامع و پربار و متّكى به آيات و اخبار است، نخست اشاره به آيات مربوط به لقاءاللَّه مى‌كند و بعد از آن كه اين لقاء و ملاقات را به معنى ملاقات معنوى و روحانى تفسير مى‌نمايد، در شرح آن مى‌افزايد كه براى رسيدن به سر منزل مقصود بايد انسان حدود برانگيخته شده از جهان مادّه و حدّ زمان و مكان و حتّى حدود ذاتى كه در همه ممكنات موجود است درهم بشكند و غرق و فناى عالم لاهوت گردد و به لقاى پروردگار نائل آيد و مخاطب‌

«يا ايَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعى‌ الى‌ رَبِّكَ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلى فى‌ عِبادى‌ وَادْخُلى جَنَّتى؛

تو اى روح آرام يافته! به سوى پروردگارت باز گرد در حالى كه هم تو از او خشنودى و هم او از تو خشنود است، سپس در سلك بندگانم‌

[١]. بحارالانوار، جلد ٢، صفحه ٣٢

[٢]. توضيح بيشتر را در رساله لقاءاللّه مرحوم ملكى تبريزى مطالعه فرمائيد