هيچ انسانى چيزى را در درون خود پنهان نمى‌كند مگر اين كه در سخنانى كه از دهان او مى‌پرد، يا آثارى كه در چهره و قيافه او منعكس مى‌گردد، آشكار مى‌شود!» [١]

اين سخن كه مى‌تواند يكى از پايه‌هاى روانكاوى و روانشناسى را تشكيل دهد گوياى اين حقيقت است كه زبان آيينه تمام نماى روح آدمى است.

٢- در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم:

الَانْسانُ لُبُّهُ لِسانُهُ؛

خلاصه وجود انسان در زبان اوست!» [٢]

٣- در حديث جالب ديگرى از همان بزرگوار آمده است كه فرمود:

«قُلْتُ ارْبَعاً، انْزلَ اللَّهُ تَصْديقى بِها فى كِتابِهِ، قُلْتُ الْمَرْءٌ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسانِهِ فَاذا تَكَلَّمَ ظَهَرَ، فَانْزَلَ اللَّهُ تَعالى‌ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فى لَحْنِ الْقَولِ، قُلْتُ فَمَنْ جَهِلَ شَيْئاً عاداهُ، فَانْزَلَ اللَّهُ، بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحيطُوا بِعِلْمِهِ، وَ قُلْتُ قَيْمَةُ كُلُّ امْرِءٍ ما يُحْسِنُ، فَانْزَلَ اللَّهُ فى قِصَّةِ طالُوتَ انَّ اللَّهَ اصْطفاهُ عَلَيْكمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِى‌الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ، وَ قُلْتُ الْقَتْلُ يُقِلُّ الْقَتْلَ، فَانْزَلَ اللَّهُ وَ لَكُمْ فِى الْقِصاصِ حَياةٌ يا اولِى الْالْبابِ؛

من چهار سخن (در عهد رسول خدا صلى الله عليه و آله) گفتم و خداوند (اين افتخار را به من داد كه) تصديق آن را در كتابش نازل فرمود؛ من گفتم (شخصيّت) انسان زير زبانش نهفته شده است و هنگامى كه سخن بگويد ظاهر مى‌شود، خداوند متعال در اين زمينه چنين نازل فرمود: آنها (منافقان) را از طرز سخنانشان مى‌شناسى‌

(وَلَتَعْرِفَنَّهمْ فى لَحْنِ الْقَوْلِ‌ [٣])

؛ من گفتم هر كسى نسبت به چيزى جاهل است، دشمن آن است؛ و خداوند نازل فرمود: بلكه آنها تكذيب كردند چيزى را كه بر آن آگاهى نداشتند.

(بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحيطُوا بِعِلْمِهِ‌ [٤])

؛ من گفتم قيمت هر كسى به اندازه كار خوبى است كه مى‌تواند انجام دهد، و خداوند در قصه طالوت چنين نازل فرمود: خداوند او را از ميان شما برگزيده، و او را در علم و توانايىِ جسمى وسعت بخشيده است.

(انَّ اللَّهَ اصْطفاهُ‌

[١]. نهج البلاغه، كلمات قصار، كلمه ٢٦

[٢]. بحار، جلد ٧٨، صفحه ٥٦

[٣]. سوره محمّد، آيه ٣٠

[٤]. سوره يونس، آيه ٣٩