اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٦ - ريا در روايات اسلامى

و درعرض سال‌گاهى در آنجا اجتماع مى‌كردند، ابوجهل مخصوصاً وسائل عيش و نوش را با خود برد و هدفش اين بود كه از همه كسانى كه با آنجا آشنا بودند زهر چشم بگيرد.

به هر حال قرآن مؤمنان را از اين گونه كارها نهى مى‌كند و به آنها دستور مى‌دهد كه با رعايت تقوا و اخلاص بر همه مشكلات غلبه كنند و سرنوشت رياكاران هوسباز و بى‌تقوا را در ميدان بدر فراموش ننمايند.

در آخرين آيه مورد بحث، باز هم از رياكارى به بيان ديگرى نكوهش مى‌كند و مى‌فرمايد: «واى بر نماز گزارانى كه نماز را به دست فراموشى مى‌سپارند و از آن غفلت مى‌كنند، آنها كه ريا مى‌كنند و مردم را از ضروريّات زندگى باز مى‌دارند»

(فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ، الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ، الَّذينَ هُمْ يُرآؤُنَ وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ‌)

. تعبير به «ويل» در قرآن مجيد در ٢٧ مورد آمده است و غالباً در مورد گناهان بسيار سنگين و خطرناك است. به كار بردن، اين تعبير در مورد رياكاران نيز حكايت از شدّت زشتى عمل آنها مى‌كند.

از آنچه در آيات بالا آمد زشتى اين گناه و خطرات آن براى سعادت انسان آشكار مى‌شود و بخوبى روشن مى‌گردد كه يكى از موانع مهمّ تهذيب نفس و پاكى قلب و روح همين ريا كارى است كه نقطه مقابل آن خلوص نيّت و پاكى دل است.

ريا در روايات اسلامى‌

در احاديث اسلامى فوق‌العاده به اين مسأله اهمّيّت داده شده و رياكارى به عنوان يكى از خطرناكترين گناهان معرفى شده است كه به گوشه‌اى از آن در ذيل اشاره مى‌شود:

١- در حديثى از پيغمبر اكرم مى‌خوانيم:

«اخْوَفُ ما اخافُ عَلَيكُمْ الرِّيا وَالشَّهْوَةُ الْخَفِيَّةُ

؛ خطرناكترين چيزى كه از آن بر شما مى‌ترسم رياكارى و شهوت پنهانى است!» [١]

[١]. محجّة البيضاء، جلد ٦، صفحه ١٤١