اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٩ - ديدگاه سوم

موانع و طريق مقابله با رهزنان راه و دزدان و دشمنان جان و مال لازم است.

اين سفر روحانى و معنوى داراى منزلگاههايى است و گردنه‌هاى صعب‌العبور، و پرتگاههاى خطرناك كه بايد با كمك راهنمايان آگاه بسلامت از آنها گذشت، و يكى را بعد از ديگرى پشت سرگذاشت تا به سر منزل مقصود نائل شد.

گر چه بعضى اصرار دارند كه مسأله سير و سلوك الى اللَّه و آگاهى بر راه و رسم و منزلگاهها و مركب و زاد و توشه و راهنما، علم جداگانه‌اى است غير از علم اخلاق، ممكن است از يك نظر چنين باشد ولى با يك ديد وسيع كلّى سير و سلوك روحانى در همان مسيرى قرار دارد كه تربيتهاى اخلاقى و پرورش صفات فضيلت در آن قرار دارد؛ يا حدّاقل، اخلاق الهى، بخشى از سير و سلوك روحانى است.

به هر حال، در آيات و روايات اسلامى نيز اشاراتى به اين ديدگاه ديده مى‌شود.

از جمله در آيه شريفه ١٥٦ سوره بقره مى‌خوانيم:

«الَّذينَ اذا اصابَتْهُم مُصيبَةٌ قالُوا انَّالِلَّهِ وَانَّا الَيْهِ راجِعُونَ؛

صابران كسانى هستند كه هنگامى كه مصيبتى به آنها برسد مى‌گويند ما از آنِ خدا هستيم و به سوى او بازگشت مى‌كنيم.»

در اين آيه از يك سو انسان خود را مِلك خدا مى‌داند و از سوى ديگر خود مسافرى مى‌شود كه به سوى او در حركت است.

در سوره علق مى‌خوانيم: «انَّ الى‌ رَبِّكَ الرُّجْعى؛ به يقين بازگشت همه به سوى پروردگار توست.» (سوره علق، آيه ٨)

در سوره انشقاق آمده است:

«ياايُّهَا الْانسانُ انَّكَ كادِحٌ الى‌ رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلاقيهِ؛

اى انسان تو با تلاش و رنج به سوى پروردگارت پيش مى‌روى و سرانجام او را ملاقات خواهى كرد.» (سوره انشقاق، آيه ٦)

در سوره رعد آمده است:

«رَفَعَ السَّمواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ... يُفَصِّلُ اْلآياتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ؛

خداوند همان كسى است كه آسمان را بدون ستونى كه قابل رؤيت باشد آفريد ... او آيات (خود) را (براى شما) شرح مى‌دهد تا به لقاى پروردگارتان يقين پيدا كنيد.» [١]

[١]. سوره رعد، آيه ٢