اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٤ - اخلاص در روايات اسلامى

از آن را در ذيل از نظر مى‌گذرانيم:

١- در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«ثَلاتٌ لايَغُّلُ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ رَجُلٍ مُسْلمٍ اخْلاصُ الْعَمَلِ للَّهِ عَزَّوَجَلَّ و النَّصيحَةُ لِائِمَّةِ الْمُسْلِمينَ وَ اللُّزُومِ لِجَماعَتِهِمْ؛

سه چيز است كه قلب هيچ مسلمانى نبايد درباره آن خيانت كند (و همه مسلمين بايد آن را رعايت كنند):

خالص كردن عمل براى خدا، و خيرخواهى براى پيشوايان اسلام و ملازمت جماعت مسلمين و جدا نشدن از آن.» [١]

٢- در حديث ديگرى از آن حضرت مى‌خوانيم كه اخلاص از اسرار الهى است:

«الْاخلاصُ سِرٌّ مِنْ اسْرارِى اسْتَوْدِعُهُ قَلْبَ مَنْ احْبَبْتُهُ مِنْ عِبادى؛

اخلاص يكى زا اسرار من است و آن را در قلب هر كس از بندگانم را كه دوست بدارم به وديعه مى‌گذارم.» [٢]

٣- امير مؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايد:

«الْاخلاصُ اشرَفُ نِهايَةٍ؛

اخلاص با ارزشترين مقامى است كه انسان به آن مى‌رسد.» [٣]

٤- و در تعبير بلند ديگر مى‌فرمايد:

«الْاخلاصُ اعْلَى الْايْمانِ؛

اخلاص برترين مقام ايمان است.» [٤]

٥- و در تعبير پرمعناى ديگرى از همان امام مى‌خوانيم:

«فى اخْلاصِ الاعْمالِ تَنافَسَ اولوُا النُّهى‌ وَ الْالْبابِ؛

رقابت عاقلان و انديشمندان با يكديگر در اخلاص عمل است.» [٥]

٦- اين مسأله تا آنجا اهمّيّت دارد كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله تفاوت مقامات مؤمنان را در تفاوت درجات اخلاص مى‌شمرد و مى‌فرمايد:

«بِالْاخلاصِ تَتَفاضَلُ مَراتِبُ الْمُؤْمِنِينَ» [٦]

٧- اميرمؤمنان على عليه السلام نيز آخرين مرحله يقين را اخلاص معرّفى مى‌كند و مى‌فرمايد:

«غايَةُ الْيَقِيْنِ الْاخْلاصُ» [٧]

٨- اخلاص بقدرى اهمّيّت دارد كه مقدار مختصرى از عمل كه با آن باشد سبب‌

[١]. محجّة البيضاء، جلد ٨، صفحه ١٢٥- حديث بطور كامل در خصال شيخ صدوق، باب الثّلاثه، صفحه ١٦٧، نيز آمده است‌

[٢]. محجّة البيضاء، جلد ٨، صفحه ١٢٥

[٣]. تصنيف الغرر، صفحه ١٩٧، رقم ٣٨٩٤

[٤]. غرر الحكم، جلد ١، صفحه ٣٠

[٥]. غرر الحكم، جلد ٢، صفحه ٥١٣

[٦]. ميزان الحكمه، ماده خلص جلد ١، صفحه ٧٥٤

[٧]. غرر الحكم، جلد ٢، صفحه ٥٠٣