اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٥ - ٢- نقش معاشران و دوستان

مهاجرت نمود.

آيا هنگامى كه حيات مادّى انسان در يك محيط به خاطر آلودگى به خطر بيفتد، از آن جا هجرت نمى‌كند؟ پس چرا هنگامى كه حيات معنوى و اخلاقى او كه از حيات مادّى ارزشمندتر است به خطر افتد، به عذر اين كه اين جا زادگاه من است، تن به انواع آلودگيهاى خود و خانواده و فرزندانش بدهد و مهاجرت نكند!

بر تمام علماى اخلاق لازم است كه براى پرورش فضائل اخلاقى برنامه‌هاى مؤثّرى براى پاكسازى محيط بينديشند؛ چرا كه بدون آن، كوششهاى فردى و موضعى كم اثر خواهد بود.

٢- نقش معاشران و دوستان‌

موضوع ديگرى كه تأثير عميق آن به تجربه ثابت شده و همه علماى اخلاق و تعليم و تربيت اتّفاق نظر دارند، مسأله معاشرت و دوستى است. غالباً دوستان و معاشران ناباب و آلوده سبب آلودگى افراد پاك شده‌اند؛ عكس آن نيز صادق است، زيرا بسيارى از افراد پاك و قوىّ‌الاراده توانسته‌اند بعضى از معاشران ناباب را به پاكى و تقوا دعوت كنند. با اين اشاره به قرآن باز مى‌گرديم و اشاراتى را كه قرآن به اين مسأله دارد با هم مى‌شنويم:

١- وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرينٌ- وَانَّهُمْ لَيَصُدُّوْنَهُمْ عَنِ السَّبيلِ وَيَحْسَبُونَ انَّهُمْ مُهْتَدُونَ- حَتَّى اذا جاءَنا قالَ يالَيْتَ بَيْنى‌ وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرينُ. [١]

٢- قالَ قائِلٌ مِّنْهُمْ انّى‌ كانَ لى‌ قَرينٌ- يَقُولُ اءِنَّكَ لَمِنَ الْمُصَدِّقينَ- اءِذامِتْنا وَكُنَّا تُراباً وَعِظاماً أَءِنَّالَمَدينُونَ- قالَ هَلْ انْتُمْ مُطَّلِعُونَ- فَاطَّلَعَ فَراهُ فى‌ سَواءِ الْجَحيمَ- قالَ تَاللَّهِ انْ كِدْتَّ لَتُرْدينِ- وَلَوْلا نِعْمَةُ رَبّى‌ لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرينَ. [٢]

٣- وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى‌ يَدَيْهِ يَقُوْلُ يالَيْتَنِى اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبيلًا- يا

[١]. سوره زخرف، آيات ٣٦ و ٣٧ و ٣٨

[٢]. سوره صافّات، آيات ٥١ تا ٥٧