اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٣ - رابطه اخلاق و تربيت خانوادگى در احاديث اسلامى

جائى كه تربيت خانوادگى، ايمان و عقيده را دگرگون سازد چگونه ممكن است در اخلاق اثر نگذارد؟

٦- همين امر سبب شده است كه مسأله تربيت فرزندان به عنوان يكى از اساسى‌ترين حقوق آنها بر پدر و مادر شمرده شود؛ در حديث نبوى صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوالِدِ انْ يُحْسِنَ اسْمَهُ وَ يُحسِنَ ادَبَهُ؛

حقّ فرزند بر پدر اين است كه نام نيكى بر او بگذارد و او را بخوبى تربيت كند» [١]

روشن است نامها آثار تلقينى بسيار مؤثّرى در روحيّه فرزندان دارد؛ نام شخصيّتهاى بزرگ و پيشگامان تقوا و فضيلت، انسان را به آنها نزديك مى‌كند، و نام سردمداران فجور و رذيلت، انسان را به سوى آنها مى‌كشاند؛ در اسلام حتّى از اين مسأله ظريف روانى غفلت نشده و فصل مبسوطى درباره نامهاى خوب و نامهاى بد در كتب حديث آمده است. [٢]

٧- در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم:

«ما نَحَلَ والِدٌ وَلَدَهُ افْضَلَ مِنْ ادَبٍ حَسَنٍ؛

بهترين بخششى يا ميراثى كه پدر براى فرزندش مى‌گذارد، همان ادب و تربيت نيك است.» [٣]

٨- امام سجّاد علىّ بن الحسين عليه السلام در همين زمينه تعبير رسائى فرموده است مى‌فرمايد:

«وَانَّكَ مَسُؤُولٌ عَمَّا وَلِّيْتَهُ بِهِ مِنْ حُسْنِ الْادَبِ وَ الدَّلالَةِ عَلى‌ رَبّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ الْمَعُونَة لَهُ عَلى‌ طاعَتِهِ؛

تو در برابر آنچه ولايتش برعهده تو گذارده شده است (از خانواده و فرزندان) مسؤول هستى نسبت به تربيت نيكوى آنها و هدايت به سوى پروردگار و اعانت او بر اطاعتش.» [٤]

٩- اميرمؤمنان على عليه السلام در يكى از كلمات خود تعبيرى دارد كه نشان مى‌دهد كه خلق و خوى پدران ميراثى است كه به فرزندان مى‌رسد؛ مى‌فرمايد:

«خَيْرُ ما وَرَّثَ الْآباءُ الْابْناءَ الْادَبَ؛

بهترين چيزى كه پدران براى فرزندان خود به ارث مى‌نهند ادب و تربيت‌

[١]. كنز العمّال، حديث ٤٥١٩٢

[٢]. به كتاب وسائل الشّيعه، جلد ١٥، صحفه ١٢٢ تا ١٣٢ مراجعه شود

[٣]. كنز العمّال، حديث ٤٥٤١١

[٤]. بحار، جلد ٧١، صحفه ٦ (جوامع الحقوق)