اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٤ - ٣- تأثير تربيت خانوادگى و وراثت در اخلاق
در يك جا مىخوانيم:
|
كم نشين با بدان كه صحبت بد |
گر چه پاكى، تو را پليد كند |
|
|
آفتاب ار چه روشن است آن را |
پارهاى ابر ناپديد كند |
در جاى ديگر آمده است:
|
با بدان كم نشين كه بدمانى |
خو پذير است نفس انسانى |
و نيز گفتهاند:
|
صحبت نيك را زدست مده |
كه و مِه به شود زصحبت به |
اشعار در اين زمينه بسيار فراوان است و اين بحث را با شعر معروفى از سعدى كه با تكرار هرگز كهنه نشده است پايان مىدهيم:
|
گِلى خوشبوى در حمام روزى |
رسيد از دست محبوبى به دستم |
|
|
بدو گفتم كه مشكى يا عبيرى |
كه از بوى دل آويز تو مستم |
|
|
بگفتا من گِلى ناچيز بودم |
وليكن مدّتى با گُل نشستم |
|
|
كمال همنشين در من اثر كرد |
وگرنه من همان خاكم كه هستم |
٣- تأثير تربيت خانوادگى و وراثت در اخلاق
همه مىدانيم كه اوّلين مدرسه براى تعليم و تربيت كودك محيط خانواده است، و بسيارى از زمينههاى اخلاقى در آنجا رشد و نمّو مىكند؛ محيط سالم يا ناسالم خانواده تأثير بسيار عميقى در پرورش فضائل اخلاقى، يا رشد رذائل دارد؛ و در واقع بايد سنگ زيربناى اخلاق انسان در آنجا نهاده شود.
اهمّيّت اين موضوع، زمانى آشكار مىشود كه توجّه داشته باشيم اوّلًا كودك، بسيار اثر پذير است، و ثانياً آثارى كه در آن سنّ و سال در روح او نفوذ مىكند، ماندنى و پا برجا است!
اين حديث را غالباً شنيدهايم كه اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود:
«الْعِلْمُ (فى) الصِغَرِ كَالنَّقْشِ فىالْحَجَرِ؛
تعليم در كودكى همانند نقشى است كه روى سنگ كنده مىشود!» (كه