اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٣ - ٤- اركان توبه
كتابت و نوشتهها اصلاح و جبران آن در صورتى حاصل مىشود كه تمام افرادى را كه به خاطر عمل او به انحراف كشيده شدهاند تا آنجا كه در توان و قدرت دارد باز گرداند،
در غير اين صورت توبه او پذيرفته نيست.
و از اين جا روشن مىشود كه تحريف كنندگان آيات الهى و بدعتگذاران و تمام كسانى كه مايه گمراهى مردم مىشوند، تا چه حد توبه آنها سخت و سنگين است.
اين صحيح نيست كه يك نفر در ملأ عام يا از طريق مطبوعات و وسائل ارتباط جمعى و نوشتن كتابها و مقالات مردم را به گمراهى بكشاند، و بعد در خانه خلوت بنشنيد و از پيشگاه خدا تقاضاى عفو نمايد، به يقين چنين توبهاى هرگز مقبول نيست!
همچنين كسانى كه در حضور جمعيّت و ملأ عام، افرادى را به دروغگويى و بىعفّتى و امثال اين امور متّهم مىسازند، و بعد خصوصى نزد طرف مىآيند و حليّت مىطلبند، يا در غياب آنها در خانه خلوت توبه مىكنند، بىشك توبه آنها نيز قبول نيست، مگر اين كه طرف آنها را ببخشد، يا در ملأ عام سخنان خود را باز پس بگيرند.
به همين دليل، در روايات متعدّدى مىخوانيم افرادى كه تهمت به مردم مىزنند، و نسبتهاى ناروا به اشخاص مىدهند، بعد از اجراى حدّ شرعى، در صورتى توبه آنها قبول مىشود كه سخنان خود را باز پس گرفته، و خود را تكذيب كند.
در حديث معتبرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه از حضرتش سؤال كردند: آيا كسى كه حدّ الهى بر او جارى شد اگر توبه كند شهادتش مقبول است؟ فرمود:
«اذا تابَ وَ تَوبَتُهُ انْ يَرْجعَ مِمَّا قالَ وَ يُكَذِّبَ نَفْسَهُ عِنْدَ الْإِمامِ وَ عِنْدَ الْمُسْلِمينَ، فَاذا فَعَلَ فَانَّ عَلَى الْإِمامِ انْ يَقْبَلَ شَهادَتَهُ بَعْدَ ذَلِكَ؛
(آرى) هنگامى كه توبه كند و توبهاش به اين است كه از آنچه گفته باز گردد، و نزد امام و نزد مسلمين حاضر شود و سخنان خود را تكذيب كند، هنگامى كه چنين كند بر امام لازم است كه شهادت او را بپذيرد (و توبهاش قبول است)» [١]
در حديث ديگرى مىخوانيم:
«اوْحَى اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الى نَبِىٍّ مِنْ الْانبِياءِ قُلْ لِفُلانِ وَعِزَّتِى لَوْ دَعَوْتَنى حَتّى تَنْقَطِعَ اوْصالُكَ، ما اسْتَجِيبُ لَكَ، حَتّى تَرُدَّ مَنْ ماتَ الى
[١]. وسائل الشّيعه، جلد ١٨، صفحه ٢٨٣ (حديث يك، باب ٣٧، از ابواب شهادات)