را از كلينى ارائه داده است. [١] محقق على كركى، شيخ الاسلام نامدار شاه طهماسب صفوى، كلينى را «جامع أحاديث أهل البيت» مى نامد. [٢] شهيد ثانى هم او را «شيخ الطائفة» و «رئيس المذهب» خوانده است. [٣] شيخ حسين بن عبدالصمد او را عارف ترين محدثان به حديث و نقادترين در دانش حديث مى داند. [٤] فرزندش شيخ بهاء الدين محمد العاملى، معروف به شيخ بهايى هم وى را «ثقة الاسلام» خوانده است. [٥] محمد تقى مجلسى، پدر علّامه مجلسى چنان به مقام كلينى و بى مانندى وى معتقد است كه مى نويسد وى مؤيد از سوى خداوند بوده است. [٦] علّامه محمد باقر مجلسى نيز كلينى را مقبول همگان و ستايش شده از ناحيه خاص و عام خوانده است. [٧] ميرزا عبد اللّه أفندى در رياض العلماء مى گويد كه كلينى در ميان خاصه (يعنى شيعيان) و عامه (يعنى سنيان) نظيرى نداشته است. [٨] در اين ميان طبيعى است كه اخباريان از وى ستايش بسيار كنند. [٩] و كما اين كه مى دانيم، او را «رئيس المحدثين» خوانده اند. [١٠] ملّاصدرا، فيلسوف نامدار عصر صفوى هم از او ستايش بسيار كرده است. [١١] در دوره هاى متأخر نيز همچنان ستايش از كلينى و كتابش الكافى به صورت قوى ترى تداوم داشته است. [١٢] در برخى از منابع امامى، وى با عنوان مروج مذهب

[١] مانند: «الشيخ المتفق على ثقته وأمامته محمد بن يعقوب الكلينى». و يا «محمد بن يعقوب أبلغ فيما يرويه، وأصدق فى الدراية»، نك: كشف المحجه، ص ١٥٨؛ فرج المهموم، ص ٩.[٢] نك: بحار الأنوار، ج ١٠٨، ص ٤٧، ٦٢، ٧٥؛ و ج ٧٦، ص ٩٦، ١١٠ / ١٨.[٣] بحار الأنوار، ج ١٠٨، ص ١٤١؛ وج ١٠٩، ص ٧، ٩١، ١٠٤، ١٥٩.[٤] نيز نك: مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٥٣٢.[٥] بحار الأنوار، ج ١٠٩، ص ١٤٧.[٦] نك: روضة المتقين، ج ١٤، ص ٢٦٠؛ نيز نك: بحار الأنوار، ج ١١٠، ص ٧٠، ٨٢ .[٧] نك: مرآة العقول، ج ١، ص ٣، نيز نك: بحار الأنوار، ج ١١٠، ص ١٥٢.[٨] براى ستايش هاى ديگر علماى شيعه، نك: بحار الأنوار، ج ١١٠، ص ٣٤، ٤٠، ٩٠، ١٠٠، ١٣٣.[٩] نك : وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٣٦ ؛ نيز نك: روضات الجنات، ص ٥٥٣ از كتاب منية المرتاد فى ذكر نفاة الاجتهاد.[١٠] نك: بحار الأنوار، ج ١٠٩، ص ١٥٩؛ و ج ١١٠، ص ٣٦؛ نيز مقايسه كنيد با: مجالس المؤمنين، ج ١، ص ٤٥٢.[١١] نك : صدر الدين شيرازى، شرح اُصول الكافى، تحقيق محمد خواجوى، ج ١، ص ٢١٥.[١٢] نك: مقابس الأنوار، ص ٦؛ روضات الجنات، ص ٥٥٢؛ مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٥٣٢؛ الكنى والالقاب، ج ٣، ص ٩٨؛ محمد طه نجف، اتقان المقال فى أحوال الرجال، نجف، ١٣٤٠ق، ص ١٣٤.