شناخت نامه کليني و الکافي - قنبری، محمد - الصفحة ٤٢٦
خاك سپرده شد. [١] او علاوه بر كتاب كافى كتاب هاى ديگرى نيز به رشته تأليف كشيد [٢] ، لكن از آن كتب اثرى به جاى مانده است.
مشايخ و شاگردان كلينى:
چنان كه بعضى از محققان تذكر داده اند [٣] ، در مصادر تاريخى هم زمان با حيات كلينى، اطلاعات چندانى پيرامون نشو و نماى اين دانشمند، وجود ندارد. از اين رو بهترين مرجع در شناخت شخصيت علمى و مشايخ ابوجعفر كلينى همان اسناد روايات كتاب كافى مى باشد. به همين ترتيب در مورد شاگردان كلينى نيز اطلاعات تاريخى بسيار اندك است و تنها چند نفر كه موفق شده اند كتاب كافى را با سماع و قرائت و يا اجازه از مؤلف آن دريافت نمايند، به عنوان شاگردان كلينى شناخته شده اند هر چند با تعريفى كه نجاشى از كلينى ـ به عنوان استاد حديث و رئيس حوزه رى ـ كرده است، مى توان حدس زد كه از شاگردان كلينى بيش از اين تعداد بوده اند. اما در مورد مشايخ كلينى بايد گفت: طبق بررسى هاى به عمل آمده در كتاب كافى، مجموعا ١٥٣٣٩ روايت وجود دارد كه سند آن با يكى از مشايخ كلينى شروع مى گردد و بررسى اين اسناد نشان مى دهد كه كلينى روايات خود را مجموعا از سى و چهار نفر روايت كرده است. لكن از مجموع روايات فوق، ١٥٢٨٤ روايت از هشت نفر از مشايخ حديثى و پنجاه و پنج روايت به واسطه بيست و شش نفر ديگر روايت شده است. اين مشايخ هشت گانه كه در واقع ٩٩ درصد و اندى از روايات كافى به توسط آنان روايت شده است به ترتيب كثرت روايت عبارتند از: ١. على بن ابراهيم قمى ٧٠٦٨ روايت ٢. محمد بن يحيى العطار ٥٠٧٣ روايت ٣. ابوعلى اشعرى ٨٧٥ روايت ٤. حسين بن محمد ٨٣٠ روايت
[١] همان مأخذ و همان صفحه.[٢] نجاشى، رجال، به رقم ١٠٢٦.[٣] بهبودى، گزيده من لايحضره الفقيه ج ١ ص ٧.