سند) مى باشد و نشانه هايى از آن در اصطلاح علم درايه با عنوان «بدل» از اقسام علو سند ديده مى شود. بهر حال به دو نمونه از كاربرد اين روش در كافى اشاره مى كنيم. نمونه اوّل: باب التمر از كتاب الأطعمة كافى دقيقا با باب التمر از كتاب المآكل محاسن مرتبط است حديث اول تا ششم اين باب كافى، در محاسن با ارقام ٧٧٩، ٧٨٠، ٧٨٤، ٧٨٥، ٧٩٤ نقل شده كه ترتيب آنها دقيقا يكسان است و هرچند تنها در حديث اول و دوم نام احمد بن محمد بن خالد آمده بنظر مى آيد كه تمام ٦ حديث برگرفته از محاسن است. حديث ٨ ـ ١٦ اين باب نيز در محاسن با ارقام ٧٦٩، ٧٧٠، ٧٧٣، ٧٧٤، ٧٧٥، ٧٧٨، ٨٠٤، ٨٠٦، ٨١٧. چنانچه مى بينيد ترتيب اين احاديث هم دقيقا يكسان است و با اين كه نام احمد بن أبى عبد اللّه تنها در دو حديث ٨ و ٩ كافى واقع شده و سائر احاديث با اسناد گوناگون نقل شده، ظاهرا تمامى احاديث كافى برگرفته از محاسن برقى است. نمونه دوم: عنوان باب «أكل الرجل فى منزل أخيه بغير إذنه» از كتاب الأطعمة كافى [١] دقيقا در محاسن، كتاب المآكل، باب ٢١ (ص ٤١٥) ديده مى شود و ظاهرا عنوان باب كافى از محاسن اخذ شده است. در اين باب ٥ روايت وجود دارد كه تنها در روايت دوم نام احمد بن محمد بن خالد ديده مى شود ولى اين ٥ روايت با ترتيبى (تقريبا) مشابه در محاسن با ارقام ١٧٢، ١٧٥، ١٧٤، ١٧٦، ١٧٧ نقل شده است. اين گونه يكسانى يا شباهت بسيار ترتيب احاديث كافى و محاسن را كه در كتاب هاى اطعمه، اشربه، دواجن (همگى از جلد ششم كافى) فراوان ديده مى شود، نمى توان تصادفى دانست، بلكه از اقتباس احاديث از محاسن خبر مى دهد، هرچند به

[١] كافى، ج ٦، ص ٢٧٧.[٢] رجال نجاشى، ص ١٣، ش ٨، فهرست شيخ، ص ٢٦، ش ٧٤.[٣] ر. ك. ارقام ٧٠، ٤٢٠، ٤٥٨، ٥٠٤، ٩٦، ٩٧، ٤٥٩، ٤٢٢، ٥٥٩، ٥٨٨، ٥٨٩، ٢٦٤، ٤٥٤، ٤٥٦، ٣٩، ٤٠، ٢٩١، ٢٩٢، ٥٦٤، ٥٦٥، ٥٥٧.[٤] نمونه ديگر رقم ٤١٦ و ٤١٧ خ محاسن، ص ٣٤٧، ح ٢٠، و ص ٣٥٢، ح ٤١.[٥] خ رجال نجاشى، ص ٨٣، ش ١٩٩.[٦] خ رجال نجاشى، ص ٢٧، ش ٤٩.[٧] خ رجال نجاشى، ص ١١٩، ش ٢٠٤.[٨] خ فهرست شيخ طوسى، ص ١٢٢، ش ١٦٢.[٩] خ رجال نجاشى، ص ١٣٥، ش ٣٤٦ و نيز فهرست طوسى، ص ١٥٨، ش ٢٤٢، له كتاب معتمد.[١٠] خ رجال نجاشى، ص ١٤٦، ش ٣٧٨؛ فهرست شيخ طوسى، ص ١٦٤، ش ٢٥٤.[١١] خ رجال نجاشى، ص ١٨٥، ش ٤٩٠ و نيز فهرست شيخ، ص ٢٢٨، ش ٣٣٩.[١٢] خ رجال نجاشى، ص ١٩٨، ش ٥٢٦ و نيز فهرست شيخ طوسى، ص ٢٤٤، ش ٣٥٩.[١٣] رجال نجاشى، ص ٢٦٠، ش ٦٨٠، فهرست طوسى، ص ٢٦٦، ش ٣٨٠[١٤] خ رجال نجاشى، ص ٢٧٤، ش ٧١٧؛ فهرست طوسى، ص ٢٦٧، ش ٣٨٢[١٥] رجال نجاشى، ص ٢٥٧، ش ١٧٦؛ فهرست شيخ طوسى، ص ٢٧٣، ش ٣٩٢.[١٦] رجال نجاشى، ص ٢٥٥، ش ٦٦٨.[١٧] خ رجال نجاشى، ص ٣٢٧، ش ٨٨٧، فهرست شيخ طوسى، ص ٤٠٥، ش ٦١٨، مقدمه فقيه.[١٨] خ رجال نجاشى، ص ٣٦٢، ش ٩٧٤، ٣٧٢، ش ١٠١٧؛ فهرست شيخ طوسى، ص ٤٠١، ش ٦٠٩.[١٩] خ رجال نجاشى، ص ٣٦٥، ش ٩٨٧؛ فهرست شيخ طوسى، ص ٣٨٨، ش ٥٩٣.[٢٠] خ رجال نجاشى، ص ٤١٥، ش ١١٠٨؛ فهرست شيخ طوسى، ص ٤٦٦، ش ٧٤٤.[٢١] خ رجال نجاشى، ص ٤١٨، ش ١١١٧؛ فهرست شيخ طوسى، ص ٣٦٠، ش ٧٣٤.[٢٢] خ رجال نجاشى، ص ٤٣١، ش ١١٥٩، فهرست شيخ طوسى، ص ٤٨٩، ش ٧٨٠.[٢٣] خ رجال نجاشى، ص ٤٤٤، ش ١١٩٩، هذا الكتاب يرويه عدة كثيرة من أصحابنا، فهرست شيخ طوسى، ص ٥٠٢، ش ٧٩٠.[٢٤] رجال نجاشى، ص ٢٦٠، ش ٦٨٢.[٢٥] رجال نجاشى، ص ٦٠، ش ١٣٨؛ مجمع الرجال، ج ٢، ص ١١٨ به نقل از كتاب ضعفاء ابن غضايرى، و نيز فهرست طوسى، ص ١٣٦، ش ١٩٨.[٢٦] رجال نجاشى، ص ١٨٧، ش ٤٩٨.[٢٧] رجال نجاشى، ص ١٨٥، ش ٤٩٠.[٢٨] رجال نجاشى، ص ٢١٦، ش ٥٦٢.[٢٩] رجال نجاشى، ص ٣٣٢، ش ٨٩٤.[٣٠] رجال نجاشى، ص ٤٤٧، ش ١٢٠٨؛ فهرست شيخ طوسى، ص ٥١١، ش ٨١٣.