شناخت نامه کليني و الکافي - قنبری، محمد - الصفحة ٣٨٨
كتاب كامل الزيارات)؛ ٢. محمد بن إبراهيم نُعمانى معروف به إبن أبى زينب، (صاحب كتاب الغيبة)؛ ٣. محمد بن أحمد صفوانى؛ مشهور است كه اين دو نفر (نُعمانى و صفوانى) از شاگردان مخصوص كلينى بودند و كتاب كافى را نسخه بردارى و روايت كرده اند؛ [١] ٤. محمد بن على ماجيلويه؛ ٥. هارون بن موسى تَلَّعُكبَرِى (م ٣٨٥ ق). تأليفات: [٢] ١. تعبير الرؤيا: (احاديث مسندى از خواب و تعبير خواب كه شيخ طوسى از اين كتاب به نام تفسير الرؤيا ياد مى كند). [٣] ٢. الرد على القَرامَطه: اين كتاب در ردّ جريان «قَرامَطه» نوشته شده بود جريانى كه از فرقه «اسماعيليه» جدا شده بود. آنها پيرو فردى به نام «حَمدان بن اشعث» ملقب به «قَرمط» بودند. [٤] ٣. الرسائل (رسائل الأئمه): شامل نامه هايى از ائمه به فرزندان و ياران خود بود. ٤. كتاب الرجال: اين كتاب در دانش رجال بوده است. ٥. ما قيل فى الائمة من الشعر: شامل اشعارى كه شعرا در فضايل ائمه عليهم السلام سروده بودند. ٦. الكافى: به اين كتاب به تفصيل خواهيم پرداخت. [٥] از آثار متعدد و ارزشمند مرحوم كلينى تنها كتاب كافى ايشان به دست ما رسيده است. كتاب الرسائل نيز تا قرن ها موجود بوده است، چنان كه سيد بن طاووس (م٦٦٤ق)
[١] در اين باره ر.ك: الكافى، مقدمه حسين على محفوظ، ص ١٩ به نقل از عين الغزال، ص ١٢ و مرآة العقول، ج ١، ص ٣٩٦ چاپ سنگى (= ج ٦، ص ٩ چاپ جديد) نيز ر.ك: مقدمه فارس حسون كريم بر كتاب الغيبة محمد بن إبراهيم نُعمانى، ص ٩.[٢] رجال نجاشى، ص ٣٧٧.[٣] فهرست كتب الشيعه و اصولهم، ص ٢١٠.[٤] در اين باره ر.ك: مشكور، فرهنگ فرق اسلامى، ص ٣٥٨ـ٣٦٠.[٥] آقابزرگ تهرانى در الذريعه دو كتاب ديگر به نام «خصائص الغدير» و «كتاب الدعاء» را نيز به مرحوم كلينى نسبت داده است (الذريعه، ج ٧، ص ١٧٣ و ج ٨، ص ١٨٤).