فاضل بوده است. [١] او در بسيارى از علوم، از جمله رياضيات، طب، كلام، حكمت الهى تبحر داشت و در مباحث معقول از مشرب و ديدگاه هاى صدر المتألهين تبعيت مى كرد. ملا محمد صالح سرانجام در سال ١٠٨١ هجرى در اصفهان وفات يافت و در كنار مرقد استاد خود مجلسى اول مدفون شد. [٢] اين شرح تنها به تبيين روايات اصول كافى پرداخته و در ١٢ جلد منتشر شده است. او در مقدمه شرح خود مى گويد: «بر تمام ابواب كافى تعليق نگاشته بودم ... و وقتى خواستم آنها را جمع و تدوين كنم، به ذهنم رسيد كه تمام احاديث اين كتاب را فراتر از حد ايجاز و اطناب شرح دهم». [٣] استاد على اكبر غفارى در معرفى اين شرح چنين آورده است: «اين شرح بهترين شرح كافى از نظر چينش و سودمندترين شرحى است كه به دور از افراط و تفريط نگاشته شده است». [٤] شرح ملا صالح، شرحى مزجى است، شارح نخست روايات را تحت عنوان «الاصل» ذكر مى كند، آن گاه با آوردن عنوان «الشرح» ابتدا به صورت مختصر به بررسى رجالى راويان مى پردازد و آن گاه با ذكر بخش هايى از متن روايات به شرح آنها مى پردازد.

٣. مرآة العقول في شرح اخبار آل الرسول از علامه محمد باقر مجلسى (م ١١١١)

مرآة العقول تنها شرحى است كه به طور كامل به تبيين روايات كافى؛ اعم از اصول و فروع آن پرداخته است. از اين نظر مى بايست آن را بهترين و جامع ترين شرح بر كافى دانست. و در ميان آثار فراوان مجلسى پس از بحار الأنوار مى توان آن را مهم ترين تأليف مجلسى دانست. علامه مجلسى در مقدمه كتاب از اين كه عالمان عصرش دچار پراكندگى رأى شده

[١] شرح اصول الكافى، ج ١، ص ٢ ـ ٣ (مقدمه).[٢] همان، ص ٣.[٣] همان، ص ١٧.[٤] همان، ص ٥.