شناخت نامه کليني و الکافي - قنبری، محمد - الصفحة ٤١٦
نمونه هايى از ارزيابى و تفكيك روايات كافى توسط متأخران
١. شيخ يوسف بحرانى (م ١١٨٦ق) به نقل از يكى از اساتيد خود آمار اقسام احاديث كافى را چنين گزارش كرده است: ٥٠٧٢ حديث صحيح، ١٤٤ حديث حسن، ١١١٨ حديث موثق، ٣٠٢ حديث قوى، ٩٤٨٥ حديث ضعيف. [١] ٢. شيخ حسن فرزند شهيد ثانى (م ١٠١١ ق) در اثر ناتمام خود با نام مُنتقى الجُمان فى الاحاديث الصحاح و الحسان صرفا احاديث صحيح و حسن اين كتاب و ديگر كتب اربعه را نقل كرده است. ٣. علّامه مجلسى (م ١١١٠ ق) در مرآة العقول طبق اصطلاح متأخران اقسام صحيح، حسن، موثق و ضعيف كافى را مشخص كرده است. [٢] ٤. آقاى بهبودى در كتاب صحيح الكافى طبق مبناى خود پس از بررسى سند و متن روايات كافى صرفا روايات صحيح كافى را جمع كرده و نهايتا ٤٤٢٨ حديث را صحيحِ قطعى دانسته است. [٣] ٥. در نرم افزار دراية النور نيز كه با اشراف آقاى سيد جواد شبيرى تهيه گرديده و در آن اسناد متعدد هر روايت به تفكيك بررسى شده است ٩٤٨٨ سند، صحيح؛ ٣٧٢٠ سند، موثق و ٦٣٢٨ سند، ضعيف شمرده شده است. اين اختلاف آمار عمدتا ناشى از اختلاف در مبانى رجالى و تفاوت ديدگاه هاى عالمان مذكور در توثيق و تضعيف راويان موجود در اسناد كافى است.
[١] لؤلوة البحرين، ص ٣٩٤ و ٣٩٥.[٢] طبق آمار استخراج شده توسط مؤلف از تعابير مختلف و متنوع علّامه مجلسى در مرآة العقول، آمار اقسام روايات كافى عبارت است از: ٢٤٤٧ حديث صحيح، ٨٢٢ حديث كالصحيح، ١١٨٣ حديث موثق، ١٥٧ حديث كالموثق، ٢١٨٧ حديث حسن، ٧٤ حديث كالحسن، ١ حديث قوى، ٣٦ حديث معتبر، ٧٧ حديث مختلف فيه، ٨٢٩٩ حديث ضعيف و ٦٦ حديث نيز بدون ارزيابى.[٣] براى آشنايى با معيار آقاى بهبودى در تفكيك روايات كافى و انتقادهايى كه به كتاب صحيح الكافى شده است و پاسخ هاى آن ر.ك: كيهان فرهنگى، س ٣، ١٣٦٣، شماره هاى ٧ تا ١١؛ و معارف، پژوهشى در تاريخ حديث شيعه، ص ٤٨٧ـ ٤٨٩.