خدمات فكرى و فرهنگى معصومين (ع) در هدايت و ارشاد مردم‌خلاصه نمى‌شود، بلكه احياء و گسترش احاديث، تبيين و اشاعه علوم مختلف همچون تفسير، كلام، فقه و احكام حلال و حرام، پرورش شاگردان و افراد مستعد و مبارزه با مسلكهاى انحرافى نيز از خدمات فكرى و فرهنگى آن بزرگواران شمرده مى‌شود. به عنوان نمونه جابر بن يزيد جعفى از شاگردان امام باقر (ع) مى‌گويد:
هشتاد هزار حديث از امام باقر (ع) شنيدم كه همه را از رسول خدا (ص) نقل مى‌كرد. «١» محمدبن مسلم شاگرد ديگر امام باقر (ع) سى هزار حديث از ايشان نقل كرده است. «٢» علامه طباطبايى مى‌فرمايد:
احاديثى كه از صادقين يعنى از امام پنجم و ششم مأثور است از مجموع احاديثى كه از پيغمبر اكرم (ص) و ده امام ديگر ضبط شده است، بيشتر است. «٣» دانشمندان و صاحبنظران در وصف امام باقر (ع) نوشته‌اند:
از هيچ يك از فرزندان امام حسن (ع) و امام حسين (ع) به اندازه آنچه كه از امام باقر (ع) در علوم مختلف از تفسير، كلام و فقه و احكام حلال و حرام ميان گرديده، آشكار نشده است. «٤»