راههاى تقويت باورهاى دينى - نگارش، حمید - الصفحة ٦٤
وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَن يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ. (نور: ٢٢)
و بايد عفو كنند و گذشت نمايند مگر دوست نداريد كه خدا بر شما ببخشايد؟
در واقع خداوند در اين آيه به يك معادله اشاره كرده است و آن اين كه اگر دوست داريد خداوند شما را ببخشايد، شما نيز مردم را ببخشيد و از آنان درگذريد. نكته درخور توجه در اين آيه تفاوت صفح و عفو است، چرا كه صفح، همانا ترك نكوهش ملامت و بليغتر از عفو است. گاه انسان عفو مىكند اما صفح نمىكند بنابراين در عفو انسان با در نظر گرفتن گناه و لغزش ديگران با عذرخواهى آنان به نوعى خود رانسبت به آن به فراموشى مىزند اما آن لغزش همچنان در ذهن باقى است. حال آنكه در صفح، انسان گناه و لغزش ديگران را از بنياد ذهن خود پاك مىكند و از آن به طور كامل در مىگذرد «١».
٧- ٢. تواضع و فروتنى از ويژگىهاى انسان متخلق به اخلاق نيكو، تواضع مىباشد. تواضع از شاخصههاى اخلاقى هويت دينى محسوب گرديده و دين مبين اسلام بر اين خصلت مهم انسانى تأكيد زيادى داشته است. قرآن در آنجايى كه صفات بندگان خاص خود را مىشمارد به صفت تواضع نيز اشاره مىكند:
وَعِبَادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرضِ هَوْناً وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَاماً. (فرقان: ٦٣)
بندگان خداوند رحمان بى تكبر و آرام بر زمين راه مىروند و هنگامى كه جاهلان آنها را مخاطب سازند به آنها سلام مىگويند (و با بى اعتنايى و بزرگوارى مىگذرند).
نخستين صفتى را كه خداى متعال، بندگان خاص خود را به آن توصيف مىكند آرامى و وقار در راه رفتن و نداشتن ژست غرورآميز است، زيرا شيوه راه رفتن حاكى از خصلتهاى درونى انسان است. برخى از افراد چندان متكبر و مغرورند كه از شيوه راه رفتن آنها به خوبى مىتوان به غرور و نخوتشان پى برد. از اين رو خداى متعال در جاى ديگر از قرآن مجيد راه رفتن از روى تكبر را نهى كرده و مىفرمايد:
وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَن تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَن تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا. (اسراء: ٣٧)