يك سو و شوق به تكامل و دست‌يابى به ديگر ميدان‌هاى فكرى از ديگر سوى، انسان را به پرسيدن وا مى‌دارد. پرسش نه كاستى كه فزونى و كمال است در راه رسيدن به دانايى و توانايى. انسان خاموشى كه در درون، تلاش و تكاپويى ندارد واز تفكر خود و ديگران استفاده نمى‌كند، موجودى است نارسا كه نه تنها توانايى‌هايش نخواهد شكفت كه اندك اندك مايه‌هاى فطرى و طبيعى‌اش ناتوان خواهد شد.
بخش مهمى از آيات قرآن و روايات به خردورزى و انديشه‌ورزى فرا مى‌خوانند. بى‌ترديد انديشه‌ورزى جداى از پرسش‌گرى و شبهه‌زدايى نمى‌باشد. حيرت و شك نخستين پله براى درك حقيقت و گذر از آن بدون كاوش و پرسش ممكن نمى‌باشد. امامان به ياران آموختند كه درگفت و گو بايد اجازه داد پرسش كنند، و آنچه در دل دارند بگويند تا همچون دريچه اطمينان، فشار و تراكم درونى او را خارج كرده زمينه براى گفت و گوى سالم و شبهه زدائى فراهم آيد. على (ع) به ياران خود كه از پرسش سؤال كننده‌اى به خشم آمده بودند فرمود:
دَعُوهُ و لا تَعْجَلُوهُ فَانَّ الطَّيش لا يَقُومُ بِه حُجَجُ اللَّهِ وَ لا بِاعْجالِ السائِلِ تَظْهَرُ بَراهِينُ اللَّه. ثُمَ التَفَت الى السائل فقال: سَلٌ بِكلّ لِسانِك وَ مَبْلَغِ عِلْمِك اجِبْكَ انْ شاءَ اللَّهُ تَعالى‌ بِعِلم لا تَخْتَلِجُ فيه الشُكُوكُ وَ لا تُهَيِّجُهُ دَنَسُ الزَّيغ «١» او را به حال خود واگذاريد كه با سبك مغزى و خشونت، دين خدا استوار نمى‌گردد. با شتابزدگى پرسش گر برهان‌هاى دين آشكار نمى‌شود. سپس رو به آن مرد كرد و فرمود با هر زبانى بخواهى بپرس و از نهايت دانش خود استفاده كن. من اگر خدا بخواهد به تو جواب خواهم داد با دانشى كه در آن انحراف راه نيابد.
نشر دانش و پربارشدن فرهنگ اسلامى و در نورديدن بسيارى از سرزمين‌ها به بركت همين پرس و جوها و پاسخ عالمانه به آنها بوده است. پرسش‌هاى گوناگون درباره عقايد سبب شده كه علماى حوزه بر دامنه كار بيفزايند و بر شتاب حركت علمى استمرار ورزند «٢».
در ميان متفكران بزرگ اسلامى كه روحيه پرسشگرى را در ميان شاگردان خود زنده گرداندند، مى‌توان از مرحوم استاد مطهرى نام برد كه با فهم دقيق سؤالات و پاسخ با دقت علمى به شاگردان،