وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا الْسَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ. (فصلت: ٣٤)
هرگز نيكى و بدى يكسان نمى‌باشد. بدى را با نيكى دفع كن تا دشمنان سرسخت، همچون دوستان گرم و صميمى شوند.
از داستان‌هاى آموزنده قرآن كه فضيلت اخلاقى عفو و گذشت را يادآور شده، داستان حضرت يوسف است. مى‌دانيم كه يوسف بى‌آنكه گناهى مرتكب شده باشد تنها از آن رو كه بيش از ساير برادران محبوب پدر بود مورد حسادت آنان قرار گرفت و با توطئه و نيرنگ برادران به چاه افتاد آن‌گاه وى به عنوان غلامى زيبا در بازار فروخته شد و از كاخ عزيز مصر سر درآورد و در آن كاخ نيز باز بى آنكه تقصيرى متوجه او باشد صرفاً به خاطر زيبايى در كمند عشق نامبارك همسر عزيز مصر، زليخا گرفتار شد و چون به اين عشق شيطانى پاسخ منفى داد مورد خشم و غضب او قرار گرفت و براى مدتى نسبتاً طولانى تا چهار ده سال روانه زندان شد اما آن‌گاه كه يوسف به عزت رسيد و مسئوليت خزانه‌دارى مصر را بر عهده گرفت گستاخى برادرانش كه او را سارق معرفى كردند، همچنان پنهان نگه‌داشت و سرانجام پس از تلخى‌ها و فشارهاى جسمى و روحى لحظه‌اى بس تكان‌دهنده و هيجان‌انگيز فرا رسيد و يوسف خطاب به برادرانش گفت:
قَالَ هَلْ عَلِمْتُم مَّا فَعَلْتُم بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ إِذْ أَنتُمْ جَاهِلُونَ. (يوسف: ٨٩)
گفت: آيا دانستيد وقتى كه نادان بوديد با يوسف و برادرانش چه كرديد؟! هنگامى كه آنان يوسف را شناختند و اذعان كردند كه خداوند يوسف را بر آنان برگزيده و آنان خطا كرده‌اند، يوسف به آنان خطاب كرد و فرمود:
لَاتَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ. (يوسف: ٩٢)
امروز بر شما سرزنش نيست، خدا شما را مى‌آمرزد و او مهربان‌ترين مهربانان است.
بارى يوسف با گفتن جمله يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ خواست اين نكته را باز گويد كه بخشودن برادران، الهام برگرفته از مغفرت الهى و دستور خداوند مبنى بر گذشت از خطاهاى ديگران است. دعوت خداوند مبنى بر گذشت از لغزش‌هاى ديگران در برخى آيات آمده است، مثلًا در سوره نور مى‌خوانيم: