راههاى تقويت باورهاى دينى - نگارش، حمید - الصفحة ١٠٧
چون كسى را نمىتوانيد بشناسيد و به ديندارىاش راه نمىتوانيد يافت، به رفيقانش بنگريد كه آنان كيستند.
اگر همنشين انسان بد باشد او را از راه حق باز مىدارد. امام صادق (ع) مىفرمايد:
مَنْ يَصْحَبُ ص راههاى تقويت باورهاى دينى ١١٣ فصل چهارم: آسيبشناسى باورهاى دينى احِبُ السّوءِ لا يَسْلَمُ «١» كسى كه با رفيق بد همنشين شود سالم نمىماند.
اين گونه روايات نشان مىدهد كه نقش دوستان در تفكر ما آدميان و يا رشد باورها و تضعيف آنها بسيار زياد مىباشد. امام على (ع) خطاب به فرزندش مىفرمايد:
يا بُنَىَّ ايَّاكَ وَ مُصادَقَةَ الاْحمُقِ فَانّهُ يُرِيدُ ان يَنْفَعَكَ فَيَضَرُّكَ ... وَ ايَّاكَ وَ مُصادَقَةُ الْكِذْبِ فَانَّهُ كالسَّرابِ يُقَرِبُ عَلَيك الْبِعَيدَ وَ يَبْعُدُ عَلَيكَ الْقَريبَ. «٢» اى فرزندم از دوستى با احمق برحذر باش كه مىخواهد به تو نفع رساند، اما زيان مىرساند؛ و از دوستى با دروغگو برحذر باش كه مثل سراب است، دور را در نظر تو نزديك و نزديك را دور مىسازد.
قرآن در اين رابطه مىفرمايد ظالمان فرداى قيامت از انتخاب دوست گمراه خود شكوه مىكنند.
وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَالَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَاناً خَلِيلًا لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا. (فرقان: ٢٧- ٢٩)
به خاطر بياوريد روزى را كه ظالم دست خويش را از شدت حسرت به دندان مىگزد و مىگويد اى كاش با رسول خدا راهى داشتم! اى واى بر من، كاش فلان (فرد منحرف) را دوست خود انتخاب نكرده بودم! او مرا از ياد حق گمراه ساخت بعد از آنكه آگاهى به سراغ من آمده بود و شيطان هميشه مخذول كننده انسان بوده است.
در اين آيه، ستمكار عامل اصلى بدبختى خود را همان دوست اغوا گر و گمراه كننده برمىشمرد كه حجابى در مقابل ديدگان آنها ايجاد كرده بود كه از مشاهده جمال حق محروم ماندند. در اينكه منظور از «فلان» كيست، در ميان مفسران گفتگو است. بعضى احتمال دادهاند منظور شيطان است كه او را به عنوان دوست براى خود برگزيدند. زيرا در ذيل آيه مىخوانيم؛ وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلِاْنسانِ خَذُولًا.