ملاك كرامت و ارزشمندى در پيشگاه خدا تقواست كه هيچ بديل و جانشينى ندارد بنابراين به طور طبيعى اولين مطلبى كه توجه مخاطب اين وصيت نامه را به خود جلب مى‌كند بايد چيزى باشد كه محور همه وصايا و مواعظ است يعنى همان تقوا. به عبارت ديگر حضرت على (ع) از آن رو در وهله اول ما را به تقوا سفارش مى‌كند كه تقوا محور همه ارزش‌هاست و افزون بر آن اگر روحيه تقوا و خداپروايى در نهاد آدمى وجود نداشته باشد، يعنى مواظب نباشد كه احكام الهى را رعايت كند و واجبات را انجام بدهد و محرمات را ترك كند، راه به جايى نمى‌برد.
انسانى كه حالت بى بندو بارى و بى مبالاتى و بى‌تفاوتى بر او حاكم باشد، در زندگى خود سردرگم بوده و راه به جايى نمى‌برد. اولين شرط در مسير تكامل آن است كه آدمى براى اعمال و رفتار خود معيار و ضابطه‌اى در اختيار داشته باشد و هواهاى نفسانى خود را تحت كنترل بگيرد. آدمى براى ترقى و تعالى بايد طغيان و سركشى و بى بندوبارى را فرو گذارد و الا مادامى كه پيرو هواى نفس خود باشد و هر چه دلش مى‌خواهد انجام دهد هرگز راهى به دهى نمى‌برد. گويا از همين روست كه وصيت اول على (ع) رعايت تقوا مى‌باشد «١». قطعاً اين محوريت و اين نگاه مى‌تواند انقلاب رفتارى در وجود آدمى ايجاد كند و باورهاى رفتار آدمى را تحت الشعاع خود قرار دهد.
٦- ٢. عفو و گذشت‌ عفو به معنى گذشت كردن، بخشودن از گناه يا از تقصير كسى در گذشتن است. «٢» عفو و بخشش يكى ديگر از مكارم و محاسن اخلاق و آداب معاشرت مى‌باشد. در زندگى اجتماعى ممكن است حقى از انسان ضايع گردد يا ديگران حرمت او را زير سؤال ببرند. در اين حالت اين گذشت و اغماض است كه مى‌تواند منشأ تحولات عظيم باشد. اگر قرار باشد در نهادهاى اجتماعى همه افراد در رسيدن به حقوق خود سخت‌گير باشند قطعاً گذر از چالش‌هاى اجتماعى و زندگى بسيار سخت و دشوار خواهد بود. قرآن مى‌فرمايد:
خُذ الْعَفو و أمُرْ بِالْمَعْرُوف وَ اعْرِض عَنِ ا راههاى تقويت باورهاى دينى ٦٦ ٧ - ٢. تواضع و فروتنى ص : ٦٤ لْجاهِلِين. «٣» با آنها مدارا كن، عفو و گذشت را شيوه خود قرار بده و به نيكى‌ها دعوت نما و از جاهلان روى گردان.