راههاى تقويت باورهاى دينى - نگارش، حمید - الصفحة ٩٤
برابر آن موضع مىگيرد و راه انحراف را دنبال مىكند. و راه انحراف را دنبال مىكند. قرآن مىفرمايد:
الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ كَبُرَ مَقْتاً عِندَ اللَّهِ وَعِندَ الَّذِينَ آمَنُوا كَذلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ. (غافر: ٣٥)
همانها كه در آيات الهى بى آنكه دليلى براى آنها آمده باشد به مجادله بر مىخيزند، كارى كه خشم عظيمى نزد خداوند و نزد كسانى كه ايمان آوردهاند بار مىآورد. اين گونه خداوند بر قلب هر متكبر جبّارى مهر مىنهد.
اين آيه صريحاً اشاره دارد كه كبر در برابر چشم دل انسان پردهاى ظلمانى مىكشد و حس تشخيص را از او مىگيرد و او را از درك حق محروم مىنمايد. كس راههاى تقويت باورهاى دينى ٩٨ ٤ - ٢. فقر و نادارى ص : ٩٧ انى كه به سبب داشتن صفت كبر تصميم گرفتهاند در مقابل حق بايستند و هيچ واقعيتى را پذيرا نشوند، خداوند روح حقطلبى را از آنها مىگيرد، آنچنان كه حق در ذائقه آنها تلخ و باطل شيرين مىآيد.
آيه ديگرى چنين صراحت دارد: كسانى كه تكبر و سركشى را به آخرين حد مىرسانند توفيق هرگونه هدايت و راهيابى را از دست مىدهند:
سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِي الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِن يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَايُؤْمِنُوا بِهَا وَإِن يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِن يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ. (اعراف: ١٤٦)
به زودى كسانى را كه در روى زمين به ناحق تكبر مىورزند از ايمان به آيات خود منصرف مىسازيم (به طورى كه) اگر هر آيه و نشانهاى را ببينندبه آن ايمان نمىآورند و اگر راه هدايت را ببينند، [آن راه را به عنوان] راه خود انتخاب نمىكنند و اگر گمراهى را ببينند راه خود انتخاب مىكنند. همه اينها بدان سبب است كه آيات ما را تكذيب كردند و از آن غافل بودند.
اين نوع آيات به روشنى اعلام مىنمايد كه اعراض برخى از مردم از آيات الهى و دين به جهت تكبر مىباشد و به جهت صفات نفسانى و شيطانى هرگز پذيراى حق نمىباشند.
راه جلوگيرى از اين صفت رذيله، شناسايى انگيزهها و مبارزه با ابعاد منفى آن است. انگيزهها و اسبابى چون علم، حسب و نسب، جمال و زيبايى، نيروى جسمانى و موقعيتهاى اجتماعى و سياسى و مال و ثروت، تأثير زيادى در به وجود آمدن رذيله كبر دارند. از ديگر راههاى درمان اين صفت زشت آن است كه انسان متكبّر درباره خود بينديشد كه چيست و از كجا آمده و سرانجام به كجا خواهد رفت. امام حسن (ع) مىفرمايد: