راههاى تقويت باورهاى دينى - نگارش، حمید - الصفحة ٩١
مىتواند رفتار، افكار و خصلتهاى متربى را تغيير دهد و ويژگىهاى جديد را جايگزين سازد. مبناى روان شناختى اين روش اصل تأثيرپذيرى انسان از شرايط محيطى است كه در ضمن نظريههاى شرطى سازى كلاسيك (همراهى و همنوايى برخى رفتارها با بعضى ديگر موجب تثبيت مىشود) و يادگيرى اجتماعى (تبعيت از الگوهاى خاص با مشاهده رفتار) بيان مىشود. «١» اين روش به طور عمده از طريق ديگران و اولياى فرد اعمال مىشود. ولى خود فرد نيز مىتواند تا حدى موثر باشد.
گرچه خانواده، محله، مدرسه از عوامل نيرومند در پايه گذارى شخصيت و تربيت انسان و گرايش او به امور دينى است، ولى محيط اجتماعى به مراتب قوىتر از آنهاست، تا آنجا كه قادر است در جان افراد نفوذ كند و بر روى عقايد مذهبى و افكار و باورهاى آنان نيز اثر گذارد و از راه حق و دين منحرفشان سازد.
استاد مطهرى در اين باره مىفرمايد:
خداشناسى و خداپرستى بذرى است كه در زمينهاى پاك رشد مىكند. زمينهاى فاسد و شورهزار اين بذر را فاسد مىكند و از ميان مىبرد. اگر انسان در عمل شهوت ران گردد، تدريجاً افكار و انديشههايش هم به حكم اصل انطباق با محيط، خود را به محيط روحى و اخلاقى او سازگار مىكنند. هر فكر و انديشهاى براى اين كه رشد كند و باقى بماند زمينه روحى مساعدى مىخواهد.
چقدر زيبا و عالى در آثار دين گفته شده است كه:
لا يَدْخُلُ الْمَلائِكَةُ بَيْتاً فيه كَلْبٌ اوصُورَةُ كَلْبٍ؛ فرشتگان به خانهاى كه در آن خانه سگ يا تصوير سگ وجود داشته باشد وارد نمىگردند. ممكن است سؤال شود كه جو اجتماعى چطور ... شك نيست كه جو اجتماعى نيز بايد مساعد باشد.
جو فاسد اجتماعى جو روحى را فاسد مىكند و جو فاسد روحى زمينه رشد انديشههاى متعالى را ضعيف و زمينه رشد انديشههاى پست را تقويت مىكند. به همين جهت است كه در اسلام به اصلاح محيط اهتمام زياد شده است و باز به همين جهت است كه سياستهايى كه مىخواهند انديشههاى متعالى را در مردمى بكشند زمينه فساد اخلاقى و عملى آنها را فراهم مىكنند و براى فراهم نمودن اين زمينه، محيط اجتماعى را با وسايلى كه در اختيار دارند فاسد مىنمايند. «٢»