٦- ٣. تبيين جامعيت دينى‌ منظور از دين جامع، دينى است كه داراى ريشه الهى باشد، با فطرت و ضمير انسان همگون باشد، بامحتواى غنى خود همه ابعاد زندگى انسان را در نظر بگيرد و طرح‌هاى ارائه شده‌اش قابليت اجرايى شدن در هر زمان و مكانى را داشته باشد. بى‌ترديد اسلام ويژگى‌هاى ياد شده را دارد، چرا كه دين اسلام تنها به تهذيب و پاكيزگى روح فردى مردم و پيوند افراد با خدا نينديشيده و صرفاً به سعادت اخروى آنان بسنده نكرده است. از منظر اسلام مسائل ضرورى حيات، تمايلات مادى و غرايز نفسانى در كنار مسائل معنوى هم جاى دارد.
امام خمينى درباره جامعيت دين اسلام مى‌فرمايد:
اسلام همان طورى كه به معنويات نظر دارد و همان طورى كه به روحيات نظر دارد و تربيت دينى مى‌كند و تربيت نفسانى مى‌كند و تهذيب نفس مى‌كند، همان طور به ماديات نظر دارد و مردم را تربيت مى‌كند در عالم كه چطور از ماديات استفاده مى‌كنند و چه نظر داشته باشند در ماديات. اسلام در ماديات به نظر الهيات نظر مى‌كند و درالهيات به نظر ماديات نظر مى‌كند.
اسلام جامع ما بين همه جهات است «١». اسلام مكتبى است كه در تمام شئون فردى، اجتماعى، مادى و معنوى، فرهنگى، سياسى، نظامى، اقتصادى دخالت و نظارت دارد «٢».
ابعاد دين و جامعيت آن بايد براى آحاد ملت روشن شود بايد تفاوت برنامه خاتم پيامبران، با برنامه‌هاى منسوخ شده پيشين براى نسل‌هاى امروز روشن شود. بايد بدانند كه اگر مسيحيت نتوانست حضور خود را درميان اصحاب انديشه و ملت‌ها حفظ كند يك علت عمده آن فقدان، قوانين اجتماعى و حكومتى بود. به همين دليل بود كه آيين مسيحيت در دستورات فردى و شخصى خلاصه گرديد و يكى از زمينه‌هاى رشد سكولاريسم را در كشورهاى اروپائى رقم زد.
ولى برنامه آسمانى اسلام اين گونه نمى‌باشد. استاد مطهرى رمز ختم نبوت را جامعيت مى‌داند و مى‌فرمايد:
«اسلام به واسطه كمال و كلّيت و تماميت و جامعيتش به نبوت تشريعى پايان داده است.» «٣» ايشان تعبير قرآن از جامعيت را عنوان وسطيت مى‌داند: