دشمن نيروهاى خود را در منطقه با آرامش ويژه‌اى در مواقع حساس استراتژيكى مستقر كرد.
نيروهاى راههاى تقويت باورهاى دينى ١٥٦ ٤. آسيب‌هاى احتمالى شهرك‌هاى مسكونى ص : ١٥٥ اسلام با تصورات قبلى به پيش مى‌رفتند كه ناگهان در حال عبور از يكى از شيارها خود را با باران تيراندازان دشمن روبرو ديدند و متوجه شدند كه غافلگير دشمنى شده‌اند كه هرگز باور نمى‌كردند از او شكست بخورند! در اين ميان نيروهاى پيشگام با مشاهده وضعيت پا به فرار گذاشتند. در نتيجه ديگران نيز به عقب برگشته و فرار را برقرار ترجيح داده و جز تعداد انگشت شمارى همه با فرار خود دور پيامبر را خالى گذاشتند. «١» گرچه مسلمانان دوباره با نصرت خدا و تلاش و استقامت پيامبر (ص) و سازماندهى مجدد بر دشمن يورش برده و پيروز شدند ليكن در لحظات نخست طعم تلخ شكستى را كه معلول غرورشان بود چشيدند. قرآن هنگام نقل اين داستان و يادآورى آن به عنوان نقطه ضعف مسلمانان مى‌فرمايد لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍوَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَضَاقَتْ عَلَيْكُمْ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُدْبِرِينَ. (توبه: ٢٥)
خدا شما را در موقعيت‌هاى جنگى فراوانى يارى داد و روز حنين آن گاه كه فزونى نيروها و تجهيزات شما را به عجب و خوشحالى آورد آن‌گاه زمين با همان گستردگى‌اش بر شما تنگ آمد سپس پا به فرار گذاشتيد.
در اين جنگ مسلمانان بيش از جنگ‌هاى سابق نيرو و سلاح داشتند. و طبق محاسبات عادى و معمولى بايد زودتر به پيروزى مى‌رسيدند ليكن اندكى گرفتار عجب شدند و لحظه‌اى از ياد حق غافل گرديدند. در جنگ احد نيز بنابر گفته بعضى از مورخان يكى از علل شكست سپاه اسلام غرورى بود كه از پيروزى‌هاى جنگ بدر براى تعدادى از مسلمانان پيدا شده بود. «٢» منشأ عجب و غرور انسان اساساً موجودى ضعيف است و يكى از نمودهاى اين ضعف، ظرفيت اندك اوست. مثلًا كسى كه طبابت مى‌كند تصور مى‌كند تمام علوم در علم طب منحصر شده است و علوم ديگر چيزى نيستند. كسى كه ادبيات مى‌داند مى‌پندارد همه علوم در ادبيات منحصر است و همين‌طور همه علم‌ها و ويژگى‌هايى كه به نوعى از دانستن آدمى خبر مى‌دهد. با اين نگرش در واقع آنچه را