صورت «نمونه منفى»، مى‌توان ياد كرد؛ حادثه‌اى تلخ و ناراحت كننده و تاسف‌بار كه با عبرت گرفتن از آن، مى‌توان و بايد جلوى تكرار آن راگرفت.
در قرآن كريم از اين نمونه ها فراوان است؛ گاه داستانهايى از فداكارى‌ها، ايثارها، مجاهدت‌ها، صبر و مقاومت‌ها، ايمان و اخلاص و خداترسى اشخاص و اقوامى ياد مى شود كه همه «اسوه» ديگرانند و با ياد كرد اين جلوه‌هاى مثبت، مى خواهد براى تداوم يا تكرار آن فضيلتها در ديگران‌انگيزه بيافريند، و گاه نيز از حادثه‌اى شوم، گروهى شقاوتمند، ناسپاسى هاى اقوام پيشين، هلاكت امّت‌هاى كافر و معصيت كار، لجاجت و دين ستيزى طاغوت‌ها و ... ياد مى‌شود كه در همه اينها «عبرت» براى «اولى الابصار» و پند براى هوشياران است. از پيام‌ها و درس‌ها بايد الهام گرفت و نمونه آن را در جامعه كنونى پياده كرد و از «عبرت» ها بايد درس گرفت و مانع تكرار و بروز دوباره آن در وضعيت فردى و اجتماعى شد.
آنچه در سخنان مّهم و تحليلى مقام معظم رهبرى نسبت به عبرت‌هاى عاشورا مطرح شد، بيشتر اشاره به اين بعد مساله بود كه فرمودند:
درس‌هاى عاشورا جدا است، درس شجاعت و درس چه و درس چه؛ از درس‌هاى عاشورا مهم‌تر، «عبرت» هاى عاشوراست. «١»
و در عبرت گيرى از عاشورا به مفهومى كه گذشت، فرمودند:
اگر خواص در هنگام خودش، كارى را كه تشخيص دادند و عمل كردند، تاريخ نجات پيدا مى كند و حسين بن على ها ديگر به‌