گنجينة الاسرار) از بُعد عرفانى به اين حماسه نگريسته‌اند. پيام عرفانى عاشورا نيز، راه و رسم سلوكِ خداپسندانه و منطبق با «خط پيامبران و امامان» را بيان مى‌كند و خطّ بطلانى بر عرفان صوفى منشانه و دور بودن از صحنه حق و باطل و عمل به تكليف اجتماعى است.
عشق به خدا
از والاترين و زلال‌ترين حالات جان آدمى، عشق به كمال مطلق و معبود حقيقى، خداى متعال است. پيشوايان الهى اين عشق را در بالاترين درجه‌اش داشتند. نحوه حيات و شهادتشان نيز گوياى آن است.
صاحبان چنين عشق‌هايى، براى خود، تعيّنى نمى‌بينند و پيوسته در انتظار لحظه رهايى از قفس تن و زندان خاك و پيوستن به خداوندند.
چنين عشقى «فناى فى الله» را هم در پى دارد و اين فنا و جذبه، سبب مى‌شود كه جز ذاتِ احدى و جز رضاى خالق، چيزى را به حساب نياورد و از هرچه كه مانع اين وصال گردد، بگذرد. گذشتن از همه چيز براى خدا، يكى از جلوه‌هاى همين عشق عرفانى به خدا است. فداكردن جسم براى تعالى جان، جلوه ديگر آن است.
اگر از آن حضرت، اين شعر نقل شده است كه:
تَرَكْتُ الْخَلْقَ طُرّاً فى‌ هَواكا وَ ايْتَمْتُ العِيالَ لِكَىْ اراكا
در همين معنا است. مقام سِلم و رضا نيز ثمره همين عشق و مجذوبيّت نسبت به آن يگانه محبوب است. برافروخته‌تر شدن چهره امام حسين عليه السلام هرچه كه به لحظه شهادت نزديك مى‌شد، نشانه ديگرى از اين عشق برين است. ياران آن حضرت نيز شوق ديدار خدا و جنّت را در دل داشتند كه‌