آموخته بود. «١»
وى در بين راه مكه به كربلا، به امام حسين عليه السلام پيوست وحضرت از او و همراهانش احوال مردم كوفه را پرسيد، و آنان در پاسخ گفتند: اشراف و بزرگان به جهت رشوه‌هاى [كلانى‌] كه گرفته‌اند عليه شما هستند و بقيه مردم، دلشان با شما ولى شمشيرشان عليه شما است. «٢»
هلال بن نافع از جمله كسانى بود كه پس از شنيدن خبر شهادت «قيس بن مسهّر» و بى وفايى كوفيان، برخاست و نسبت به امام عليه السلام اعلان وفادارى كرد. او طى سخنانى گفت:
«اى پسر دختر رسول خدا! مى‌دانى كه جدّت پيامبر صلى الله عليه و آله نتوانست جمله خلايق را دوست خود گرداند و همه را به راه راست هدايت كند. در ميان اطرافيان آن حضرت، منافقانى بودند كه در ظاهر يار و مددكار او و در پنهان، خيانتكار و پيمان شكن بودند.
گفتارشان در ظاهر از عسل شيرين‌تر ولى در نهان تلخ‌تر از «حنظل» «٣» بود و كار او بدين منوال گذشت تا سرانجام از دنيا رفت و پدرت على عليه السلام هم به همين حال بود و برخورد مردم با شما نيز، امروز همين گونه است و هر كس پيمان شكند به خود زيان رسانده و خدا از او بى نياز است.
« [اى فرزند رسول خدا صلى الله عليه و آله‌] ما را به هر كجا كه خواهى (شرق يا غرب) ببر! به خدا سوگند از تقدير الهى با كى نيست و از ملاقات با پروردگار، ناخرسند نيستيم. ما بر اعتقاد خود راسخ و در يارى تو استواريم. هر كه تو را دوست بدارد او را دوست مى‌داريم و با دشمنانت دشمنى مى‌ورزيم.» «٤»
هلال از خواص اصحاب و از ياران نزديك امام بود. نقل كرده‌اند كه امام حسين عليه السلام در يكى از شب‌ها براى بررسى موقعيت ميدان نبرد، تنها از خيمه بيرون رفت. همين كه هلال متوجه شد، شمشير خود را برداشت و در پى حضرت روان گرديد. امام عليه السلام از او